Ο Αμερικανός πειραματιστής στον ήχο Alvin Lucier πέθανε το 2021, αλλά συνεχίζει να «δημιουργεί» νέα μουσική μέσα από ένα πρωτοποριακό εγχείρημα.
Μια πρωτοποριακή σύμπραξη επιστήμης και τέχνης φέρνει ξανά στο προσκήνιο τον Αμερικανό πειραματικό συνθέτη Alvin Lucier, ο οποίος, αν και πέθανε το 2021, συνεχίζει να «δημιουργεί» μουσική μέσα από ένα επιστημονικό επίτευγμα που αψηφά τα όρια της ζωής και της δημιουργικότητας.
Επιστήμονες δημιούργησαν ένα «μίνι-εγκέφαλο» χρησιμοποιώντας κύτταρα του avant-garde συνθέτη Alvin Lucier και τον χρησιμοποιούν για να παράγουν νέα μουσική.
Το καινοτόμο αυτό εγχείρημα, που συνδυάζει τη βιοτεχνολογία με τη σύγχρονη τέχνη, επιτρέπει στον Alvin Lucier να «συνεχίζει» να συνθέτει, παρά τον θάνατό του, μέσα από ένα ζωντανό οργανοειδές που παράγει ηχητικά σήματα και δημιουργεί σύνθετες ακουστικές εμπειρίες.
Το πείραμα, με τίτλο «Revivification», παρουσιάζεται στην Πινακοθήκη Τέχνης της Δυτικής Αυστραλίας στο Περθ έως τις 3 Αυγούστου, με ελεύθερη είσοδο για το κοινό.
Ο Alvin Lucier, γνωστός για την πρωτοποριακή του προσέγγιση στον ήχο και τη μουσική, υπήρξε μία εμβληματική μορφή της πειραματικής σύνθεσης.
Το έργο του «Music For Solo Performer», που κυκλοφόρησε το 1965, χρησιμοποίησε εγκεφαλικά κύματα για την παραγωγή ήχου, ενώ το «I Am Sitting In A Room» του 1971 κατέγραψε τις φυσικές ιδιότητες του χώρου μέσα από την επαναλαμβανόμενη ηχογράφηση της φωνής του.
Ο Alvin Lucier αφιέρωσε τη ζωή του στην εξερεύνηση της σχέσης μεταξύ του ανθρώπινου σώματος και της μουσικής δημιουργίας.
Το 2018, ο Lucier ξεκίνησε να συνεργάζεται με την ομάδα του «Revivification», ένα διεπιστημονικό εγχείρημα που συνδυάζει τη βιοτεχνολογία με τη σύγχρονη τέχνη.
Δύο χρόνια αργότερα, ενώ έδινε μάχη με τη νόσο του Πάρκινσον, έδωσε τη συγκατάθεσή του να προσφέρει κύτταρα από το αίμα του για το «Revivification».
Οι επιστήμονες του Χάρβαρντ επαναπρογραμμάτισαν τα κύτταρα αυτά σε βλαστοκύτταρα, τα οποία στη συνέχεια εξελίχθηκαν σε τρισδιάστατα οργανοειδή που μιμούνται λειτουργίες του ανθρώπινου εγκεφάλου.
Ο Lucier πέθανε το 2021 σε ηλικία 90 ετών, αλλά η συμβολή του στο «Revivification» συνεχίζει να ζει.
Ο «μίνι εγκέφαλος», όπως αποκαλείται το οργανοειδές, εκτίθεται πλέον στο κοινό, τοποθετημένο μέσα σε μία κατασκευή από 20 ορειχάλκινες πλάκες.
Σύμφωνα με την Πινακοθήκη Τέχνης της Δυτικής Αυστραλίας, ο «μίνι εγκέφαλος» παράγει σήματα που στέλνουν παλμούς στις πλάκες, δημιουργώντας «πολύπλοκες, παρατεταμένες αντηχήσεις που γεμίζουν τον χώρο με ήχο».
Η μουσική που προκύπτει δεν είναι αποτέλεσμα ανθρώπινης παρέμβασης, αλλά της αλληλεπίδρασης των νευρωνικών σημάτων με το υλικό περιβάλλον.
Ο Guy Ben-Ary, ένας από τους βασικούς συντελεστές του «Revivification», δήλωσε στην εφημερίδα The Guardian: «Μας ενδιαφέρει πολύ να δούμε αν το οργανοειδές θα αλλάξει ή θα μάθει με την πάροδο του χρόνου».
Η δήλωση αυτή ανοίγει τη συζήτηση για το κατά πόσο ένα τεχνητό σύστημα, βασισμένο σε ανθρώπινα κύτταρα, μπορεί να αναπτύξει μορφές μάθησης ή ακόμα και δημιουργικότητας.
Η κόρη του Alvin Lucier, Amanda, όταν ενημερώθηκε για το «Revivification», αντέδρασε με χιούμορ και συγκίνηση.
«Όταν είπα στην Amanda για το πρότζεκτ, γέλασε. Είπε: “Αυτό είναι τόσο ο μπαμπάς μου. Λίγο πριν πεθάνει, φρόντισε να παίζει για πάντα. Απλώς δεν μπορεί να φύγει. Πρέπει να συνεχίσει να παίζει”», ανέφερε ο Ben-Ary.
Το έργο δεν αποφεύγει τις ηθικές προεκτάσεις που εγείρει. Ο Nathan Thompson, επίσης μέλος της ομάδας του «Revivification», τόνισε: «Ως πολιτιστικοί δημιουργοί, μας ενδιαφέρουν πολύ αυτά τα μεγάλα ερωτήματα. Αλλά αυτό το έργο δεν δίνει απαντήσεις. Αντίθετα, θέλουμε να προκαλέσουμε συζητήσεις».
«Μπορεί η δημιουργικότητα να υπάρξει έξω από το ανθρώπινο σώμα; Και είναι καν ηθικό να το επιδιώκουμε αυτό;», αναρωτήθηκε.
Το «Revivification» δεν είναι απλώς μία τεχνολογική επίδειξη ή ένα καλλιτεχνικό πείραμα. Είναι μία υπαρξιακή πρόκληση που θέτει ερωτήματα για τη φύση της συνείδησης, της δημιουργίας και της μνήμης.
Μέσα από τον «μίνι εγκέφαλο» του Alvin Lucier, η μουσική του συνεχίζει να αντηχεί, όχι μόνο ως ήχος, αλλά ως ιδέα που ξεπερνά τα όρια της ζωής και του θανάτου.
Σε μία εποχή όπου η τεχνολογία επαναπροσδιορίζει τα όρια του ανθρώπινου, το έργο αυτό μας καλεί να αναρωτηθούμε: Ποιος δημιουργεί; Και τι σημαίνει να συνεχίζεις να δημιουργείς, ακόμα και μετά το τέλος;
