Η απόφαση της EBU να διατηρήσει το Ισραήλ στην Eurovision προκαλεί ντόμινο αποχωρήσεων, με τέσσερις χώρες να γυρίζουν την πλάτη στην 70ή, επετειακή διοργάνωση.
Η πολύχρωμη γιορτή της ευρωπαϊκής μουσικής, η Eurovision, μοιάζει να χάνει τη λάμψη της, καθώς η σκιά του πολέμου στη Γάζα απλώνεται βαριά πάνω από τη διοργάνωση.
Σε μία κίνηση που σηματοδοτεί ένα από τα βαθύτερα ρήγματα στην ιστορία του θεσμού, η Ισπανία, η Ιρλανδία, η Ολλανδία και η Σλοβενία ανακοίνωσαν ότι θα μποϊκοτάρουν τον διαγωνισμό του επόμενου έτους, ο οποίος προοριζόταν να είναι η πανηγυρική 70ή του έκδοση στη Βιέννη. Αιτία, η αμφιλεγόμενη και αμετάβλητη, όπως φαίνεται, συμμετοχή του Ισραήλ.
Από την έναρξη της στρατιωτικής επιχείρησης του Ισραήλ στη Γάζα, ως απάντηση στις επιθέσεις της Χαμάς τον Οκτώβριο του 2023, πολλοί θαυμαστές και συμμετέχοντες της Eurovision εκφράζουν την έντονη δυσφορία τους.
Καθώς η ανθρωπιστική κρίση στη Γάζα βαθαίνει, οι φωνές που ζητούσαν τον αποκλεισμό του Ισραήλ από τη μουσική εκδήλωση πλήθαιναν, φέρνοντας στη μνήμη την περίπτωση του αποκλεισμού της Ρωσίας μετά την εισβολή στην Ουκρανία.
Την Πέμπτη, μετά από μία κρίσιμη συνεδρίαση της Ευρωπαϊκής Ραδιοτηλεοπτικής Ένωσης (EBU) όπου η συμμετοχή του Ισραήλ έμεινε στο απυρόβλητο, ο δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός φορέας της Ισπανίας, RTVE, έριξε τη «βόμβα»: με δελτίο τύπου ανακοίνωσε την αποχώρηση της χώρας από την επόμενη διοργάνωση.
Η ισπανική αντιπροσωπεία διευκρίνισε ότι η απόφαση ελήφθη αφού το αίτημά της για ψηφοφορία σχετικά με την αναστολή της συμμετοχής του Ισραήλ δεν εγκρίθηκε. Σύντομα ακολούθησαν η Ολλανδία, η Σλοβενία και η Ιρλανδία, επιβεβαιώνοντας πως γυρίζουν την πλάτη στον διαγωνισμό.
Ο εθνικός ραδιοτηλεοπτικός φορέας της Ιρλανδίας, RTÉ, δήλωσε πως η συμμετοχή στη Eurovision δίπλα στο Ισραήλ είναι «αδιανόητη, δεδομένης της τρομακτικής απώλειας ζωών στη Γάζα και της ανθρωπιστικής κρίσης εκεί».
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Taco Zimmerman, διευθύνων σύμβουλος του ολλανδικού φορέα AVROTROS, τόνισε με νόημα ότι «ο πολιτισμός ενώνει, αλλά όχι με κάθε κόστος».
Παρά το γεγονός ότι γεωγραφικά βρίσκεται εκτός Ευρώπης, το Ισραήλ συμμετέχει εδώ και δεκαετίες στη Eurovision, καθώς ο δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός του φορέας, KAN, είναι μέλος της EBU. Από την πρώτη του εμφάνιση το 1973, το Ισραήλ έχει εξελιχθεί σε μία από τις υπερδυνάμεις του διαγωνισμού, με τέσσερις νίκες στο ενεργητικό του.
Από την πλευρά του, ο KAN επιβεβαίωσε ότι θα λάβει κανονικά μέρος στην επόμενη Eurovision. Σύμφωνα μάλιστα με απομαγνητοφωνημένα πρακτικά από τη συνεδρίαση της Πέμπτης που παρείχε ο ίδιος ο φορέας, ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Golan Yochpaz, άσκησε έντονη κριτική σε όσους προσπαθούν να εκδιώξουν το Ισραήλ.
Η μυστική ψηφοφορία και οι νέοι κανόνες
Το κύριο ζήτημα στη Γενική Συνέλευση της EBU στη Γενεύη ήταν η συμμετοχή του Ισραήλ, μετά τις εκτεταμένες διαμαρτυρίες για τη στάση του στον πόλεμο της Γάζας και τις κατηγορίες ότι η ισραηλινή κυβέρνηση επηρέασε αθέμιτα την ψηφοφορία στον πρόσφατο διαγωνισμό.
Ωστόσο, η διαδικασία που ακολουθήθηκε ήταν περίπλοκη. Τα μέλη της EBU δεν κλήθηκαν να ψηφίσουν άμεσα για τη συμμετοχή του Ισραήλ. Αντ’ αυτού, τους ζητήθηκε να ψηφίσουν, σε μυστική ψηφοφορία, εάν είναι επαρκώς ικανοποιημένοι με τους νέους κανόνες ψηφοφορίας που ανακοινώθηκαν τον περασμένο μήνα, ώστε να μην χρειαστεί ψηφοφορία για την ίδια τη συμμετοχή.
Μια μεγάλη πλειοψηφία των μελών συμφώνησε ότι δεν υπήρχε ανάγκη για περαιτέρω ψηφοφορία, και ότι ο διαγωνισμός τραγουδιού της Eurovision 2026 θα πρέπει να προχωρήσει όπως έχει προγραμματιστεί, με τις πρόσθετες διασφαλίσεις σε ισχύ.
Έτσι, το Ισραήλ παραμένει στον διαγωνισμό, και οι προετοιμασίες για την επόμενη διοργάνωση στη Βιέννη θα συνεχιστούν υπό τους νέους, ενημερωμένους κανόνες.
Αυτή η εξέλιξη ήρθε στον απόηχο του διαγωνισμού του 2025, όπου το Ισραήλ κατέλαβε την δεύτερη θέση, κυρίως χάρη στις ψήφους του κοινού. Το γεγονός αυτό προκάλεσε την έντονη κριτική πολλών χωρών, οι οποίες κατηγόρησαν το Ισραήλ ότι ενίσχυσε τεχνητά την υποστήριξή του μέσω μιας ευρείας, επί πληρωμή διαφημιστικής καμπάνιας που καλούσε τους Ευρωπαίους να ψηφίσουν τη συμμετοχή του.
Σε μία προσπάθεια να κατευνάσει τις ανησυχίες, η EBU ανακοίνωσε αλλαγές στους κανόνες ψηφοφορίας.
Χωρίς να κατονομάζει το Ισραήλ, η Ένωση δήλωσε ότι θα αποθαρρύνει τις «δυσανάλογες εκστρατείες προώθησης», ειδικά εκείνες που εμπλέκουν κυβερνήσεις ή κρατικούς φορείς. Από τον επόμενο χρόνο, οι θεατές θα μπορούν να δώσουν μόνο 10 ψήφους αντί για 20, ενώ θα εφαρμοστούν νέα μέτρα για τον εντοπισμό δόλιας ή συντονισμένης ψηφοφορίας. Παράλληλα, οι κριτικές επιτροπές επιστρέφουν στους Ημιτελικούς.
Η EBU ήλπιζε ότι αυτές οι αλλαγές θα ήταν αρκετές για να καθησυχάσουν τους φορείς. Για τέσσερις χώρες, όμως, η κίνηση αυτή δεν ήταν αρκετή.
Το σύνθημα «United by Music» (Ενωμένοι από τη Μουσική) που υιοθέτησε η Eurovision μοιάζει σήμερα πιο κενό από ποτέ. Η 70ή επέτειος του διαγωνισμού, αντί για μία λαμπρή γιορτή ενότητας, κινδυνεύει να μετατραπεί σε σύμβολο μιας βαθιάς διχασμένης Ευρώπης, όπου η τέχνη δεν μπορεί πλέον να ξεφύγει από τη σκληρή πραγματικότητα της γεωπολιτικής.
Η Βιέννη ίσως φιλοξενήσει τελικά έναν διαγωνισμό με λιγότερες χώρες, αλλά με περισσότερες ερωτήσεις για την ταυτότητα και το μέλλον ενός θεσμού που πασχίζει να ισορροπήσει ανάμεσα στο γκλίτερ και την πολιτική συνείδηση.
