Όταν η δύναμη των fandoms συναντά την κλιματική κρίση, οι παραδοσιακές στρατηγικές marketing των τραπεζών καταρρέουν μπροστά στην απαίτηση για ηθική συνέπεια.
Η εικόνα δεν προκαλεί έκπληξη: τα αψεγάδιαστα πρόσωπα του G-Dragon και της Ahn Yu-jin των IVE κοσμούν τις καμπάνιες της νοτιοκορεατικής Hana Bank, προσδίδοντας κύρος και μία αύρα νεανικής φρεσκάδας σε έναν από τους ισχυρότερους χρηματοπιστωτικούς ομίλους της Ασίας. Ωστόσο, πίσω από το στρατηγικό branding, μία οργανωμένη κοινότητα χιλιάδων ανθρώπων στην Ινδονησία αναδεικνύει μία πραγματικότητα που απέχει πολύ από την αισθητική των μουσικών βίντεο.
Οι λάτρεις της K-pop στην Ινδονησία καλούν την τράπεζα να σταματήσει αμέσως τη χρηματοδότηση βιομηχανικών έργων που συνδέονται με την καύση άνθρακα, αποδεικνύοντας ότι τα fandoms έχουν μετεξελιχθεί σε υπολογίσιμους πολιτικούς και κοινωνικούς παίκτες.
Η πλατφόρμα Kpop4planet, μία παγκόσμια πρωτοβουλία οπαδών για την κλιματική δικαιοσύνη, ηγείται της εκστρατείας «Hana, Bring K-pop, Not Coal». Μαζί με δώδεκα ινδονησιακά fan clubs, ασκούν συστηματική πίεση στη Hana Bank για τις δανειοδοτικές της πρακτικές προς τον όμιλο Harita Group, έναν από τους μεγαλύτερους παραγωγούς νικελίου στην Ινδονησία.
Το επιχείρημά τους είναι απλό και ταυτόχρονα συντριπτικό: η χρήση σταθμών ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα από την εταιρεία πλήττει ανεπανόρθωτα το κλίμα, ερχόμενη σε πλήρη αντίθεση με τις δημόσιες δεσμεύσεις της τράπεζας για τη βιωσιμότητα.
Το νησί Obi, κάποτε ένας πλούσιος φυσικός παράδεισος, έχει μετατραπεί σε ένα θορυβώδες βιομηχανικό κέντρο. Η παγκόσμια ζήτηση για νικέλιο, η οποία οδηγείται από την άνοδο της ηλεκτροκίνησης και την παραγωγή μπαταριών, μετέτρεψε την περιοχή σε πεδίο έντονης δραστηριότητας.
Παρά το γεγονός ότι το νικέλιο θεωρείται «πράσινο» μέταλλο, η επεξεργασία του στην Ινδονησία παραμένει δέσμια του άνθρακα. Σύμφωνα με στοιχεία από το Global Energy Monitor, οι μονάδες άνθρακα που τροφοδοτούν τις εγκαταστάσεις στο νησί Obi ξεπερνούν ήδη τα 1.630 μεγαβάτ, ενώ η Harita Group σχεδιάζει να επεκτείνει τη χωρητικότητα πάνω από τα 4 γιγαβάτ.
Οι ετήσιες εκπομπές ρύπων της συγκεκριμένης εταιρείας αντιπροσωπεύουν ήδη το 1% των συνολικών εκπομπών της Ινδονησίας, με τις προβλέψεις να δείχνουν σχεδόν διπλασιασμό μέχρι το 2028.
Αυτή η πορεία έρχεται σε ευθεία σύγκρουση με τη δέσμευση που ανακοίνωσε ο όμιλος Hana Financial Group το 2021 για σταδιακή απομάκρυνση από τη χρηματοδότηση του άνθρακα.
«Αυτό που κάποτε ήταν το καταπράσινο νησί Obi, τώρα υποφέρει από σοβαρή περιβαλλοντική καταστροφή», ανέφεραν οι ομάδες των θαυμαστών σε ανοιχτή επιστολή τους. «Οι εκπομπές άνθρακα και η ρύπανση που προκαλούνται από την επέκταση του άνθρακα, με τη στήριξη της χρηματοδότησης της Hana Bank, θα πέσουν απευθείας στις πλάτες των μελλοντικών γενεών».
Η Hana Bank, απαντώντας στις επικρίσεις, προσπάθησε να διευκρινίσει τη θέση της, υποστηρίζοντας ότι δεν έχει παράσχει άμεση χρηματοδότηση έργου για νέες επιχειρήσεις που σχετίζονται με τον άνθρακα μετά τη διακήρυξη της πολιτικής της το 2021.
Σύμφωνα με εκπροσώπους της τράπεζας, η εμπλοκή τους στο έργο του ινδονησιακού μεταλλουργείου νικελίου δεν ήταν αυτή του διοργανωτή, αλλά του απλού συμμετέχοντα σε ένα κοινοπρακτικό δάνειο. Η τράπεζα επιβεβαίωσε ότι η θυγατρική της στην Ινδονησία συμμετείχε σε δάνειο 530 εκατομμυρίων δολαρίων το 2022 μαζί με την DBS και την UOB, όμως η δική της συνεισφορά ανήλθε στα 15 εκατομμύρια δολάρια και έχει έκτοτε εξοφληθεί πλήρως.
Ωστόσο, παραδέχθηκε, τη συμμετοχή της σε έναν νέο κύκλο αναχρηματοδότησης 500 εκατομμυρίων δολαρίων το 2024, με δέσμευση 30 εκατομμυρίων δολαρίων.
Η Nurul Sharifah, ακτιβίστρια της Kpop4planet και πιστή θαυμάστρια του D.O. από τους Exo εδώ και μία δεκαετία, ταξίδεψε στην Κορέα για να παραδώσει τις απόψεις των θαυμαστών. Η ίδια περιέγραψε ένα βαθύ αίσθημα προδοσίας, τονίζοντας ότι η ευαισθησία γύρω από τις βιομηχανικές μονάδες άνθρακα είναι τεράστια σε περιοχές όπως η Βόρεια Maluku.
«Σε μέρη όπως η Νότια Halmahera, όπου βρίσκεται το νησί Obi, οι άνθρωποι εξακολουθούν να παλεύουν για να έχουν πρόσβαση σε ηλεκτρικό ρεύμα. Οι αυτοσυντηρούμενοι σταθμοί άνθρακα που δεν προσφέρουν κανένα όφελος στην τοπική κοινότητα αποτελούν κύριο σημείο κριτικής», δήλωσε η Sharifah.
Η σύνδεση των θαυμαστών με τους καλλιτέχνες τους δεν είναι μόνο αισθητική, αλλά και αξιακή. «Αγαπάμε την K-pop, γι’ αυτό νοιαζόμαστε για το μέλλον στο οποίο θα ζήσουν τα είδωλά μας».
Αυτή η κινητοποίηση αναδεικνύει μία σημαντική στροφή στην κοινωνιολογία των fandoms. Οι κοινότητες των θαυμαστών της K-pop είναι από τις πιο οργανωμένες ψηφιακές συλλογικότητες στον πλανήτη, έχοντας την ικανότητα να συντονίζουν μαζικές δωρεές, εράνους και εκστρατείες σε ελάχιστο χρόνο.
Ο κριτικός πολιτισμού Ha Jae-geun σημειώνει ότι, ενώ τα fandoms συνήθως οργανώνονται γύρω από τους καλλιτέχνες, έχουν εξελιχθεί σε κοινότητες με ισχυρούς εσωτερικούς κανόνες για τη δικαιοσύνη και τη συλλογική δράση. Το ζήτημα πλέον δεν είναι μόνο περιβαλλοντικό, αλλά και σχεσιακό· υπάρχει η απαίτηση η εταιρική συμπεριφορά να ευθυγραμμίζεται με τις αξίες που εκπροσωπούν οι καλλιτέχνες που θαυμάζουν.
Η Hana Bank υποστήριξε ότι η αποφυγή κάθε δανεισμού σε εταιρείες που χρησιμοποιούν έμμεσα ηλεκτρική ενέργεια από άνθρακα είναι «ρεαλιστικά δύσκολη» στις αναδυόμενες αγορές. Ωστόσο, για τους θαυμαστές στην Ινδονησία, η δικαιολογία αυτή δεν είναι επαρκής.
Οι ομάδες των θαυμαστών ξεκαθάρισαν ότι η εκστρατεία τους θα συνεχιστεί μέχρι η τράπεζα να δεσμευτεί ρητά για τον τερματισμό της χρηματοδότησης βιομηχανιών που εξαρτώνται από τον άνθρακα. Η επιμονή και η αλληλεγγύη τους δείχνουν ότι η εποχή που οι τράπεζες μπορούσαν να χρησιμοποιούν το «cool factor» της μουσικής βιομηχανίας χωρίς να λογοδοτούν για το περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα, έχει παρέλθει οριστικά.
