Ο Jack White εξηγεί γιατί αποφεύγει τη στιχουργική εξομολόγηση που κυριαρχεί στη σύγχρονη pop και μιλά για τη δική του προσέγγιση στη γραφή, την πολιτική στάση του απέναντι στον Donald Trump και το νέο του βιβλίο με στίχους και ποιήματα.
Ο Jack White παραμένει ένας από τους πιο ιδιοσυγκρασιακούς μουσικούς της σύγχρονης αμερικανικής σκηνής. Σε μία εκτενή συζήτηση με τον Guardian, με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου «Jack White: Collected Lyrics & Selected Writing Volume 1», μίλησε ανοιχτά για τη σχέση του με τη στιχουργική, την προσωπική έκθεση μέσα από τη μουσική και τη σημερινή τάση πολλών pop τραγουδιστών να μετατρέπουν την προσωπική τους ζωή σε δημόσιο αφήγημα.
Η συζήτηση άγγιξε αναπόφευκτα και το παράδειγμα της Taylor Swift, η οποία εδώ και χρόνια χτίζει τη στιχουργική της ταυτότητα γύρω από προσωπικές εμπειρίες και σχέσεις που συζητιούνται έντονα στα μέσα ενημέρωσης. Ο White εμφανίστηκε ξεκάθαρος ως προς τη δική του στάση.
Όταν ρωτήθηκε αν τα τραγούδια του είναι σε μεγάλο βαθμό αυτοβιογραφικά, απάντησε λακωνικά: «Όχι και τόσο».
Στη συνέχεια εξήγησε πώς βλέπει τη σημερινή τάση της προσωπικής εξομολόγησης στη μουσική: «Τώρα έχει γίνει πολύ δημοφιλές ο “τρόπος της Taylor Swift”, όπου οι pop τραγουδιστές γράφουν για όλους τους δημόσιους χωρισμούς τους, κάτι που δεν με ενδιαφέρει καθόλου. Νομίζω ότι είναι λίγο βαρετό για μένα να γράφω για τον εαυτό μου».
Για τον White, το τραγούδι λειτουργεί διαφορετικά. Η διαδικασία της γραφής δεν είναι ημερολόγιο, ούτε ένας τρόπος επανάληψης προσωπικών γεγονότων που έχουν ήδη συμβεί. «Ακόμα κι αν έχω περάσει μία πολύ ενδιαφέρουσα ημέρα, νιώθω ότι την έχω ήδη ζήσει. Δεν χρειάζεται να την ξαναπερνάω κάθε φορά που τραγουδάω αυτό το τραγούδι», είπε.
Η απόσταση αυτή από την άμεση αυτοβιογραφία αποτελεί σταθερό στοιχείο της καλλιτεχνικής του προσέγγισης εδώ και χρόνια. Από την εποχή των White Stripes μέχρι τη σόλο πορεία του, οι στίχοι του συχνά λειτουργούν σαν μικρές αφηγήσεις ή χαρακτήρες που κουβαλούν εμπειρίες, χωρίς να αποκαλύπτουν απαραίτητα προσωπικές λεπτομέρειες.
Ο ίδιος παραδέχεται ότι προσωπικά βιώματα υπάρχουν στη γραφή του, όμως μετασχηματίζονται μέσα από τη φαντασία. «Αν πρόκειται για κάτι πραγματικά επώδυνο, δεν πρόκειται να βγάλω αυτό το σημαντικό, επώδυνο πράγμα που πέρασα προς τα έξω για να το ποδοπατήσει κάποιος ηλίθιος στο διαδίκτυο».
Αντί γι’ αυτό, επιλέγει μία διαφορετική διαδρομή: «Βάζω ένα ποσοστό από αυτό σε ό,τι κάνω και μετά το μεταμορφώνω σε έναν άλλο χαρακτήρα. Δεν μπορώ πραγματικά να μάθω για τον εαυτό μου μέχρι να τον τοποθετήσω στα παπούτσια κάποιου άλλου».
Η λογική αυτή θυμίζει περισσότερο λογοτεχνική γραφή παρά προσωπική εξομολόγηση. Ο Jack White αντιμετωπίζει το τραγούδι ως χώρο όπου η εμπειρία γίνεται αφήγηση και ο αφηγητής μπορεί να αλλάζει μορφή.
Η συζήτηση με τον Guardian άγγιξε και ένα άλλο θέμα που συχνά συνδέεται με τον ίδιο: την έντονη πολιτική του στάση απέναντι στον Donald Trump. Ο White έχει επανειλημμένα εκφράσει δημόσια την αντίθεσή του στον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών, κυρίως μέσα από τα κοινωνικά δίκτυα.
Παρόλα αυτά, τα τραγούδια του σπάνια περιέχουν άμεσες πολιτικές αναφορές ή συγκεκριμένα πρόσωπα. Όταν ρωτήθηκε γιατί συμβαίνει αυτό, έφερε ως παράδειγμα έναν από τους πιο εμβληματικούς τραγουδοποιούς της αμερικανικής μουσικής: «Όταν ο Bob Dylan είπε ότι η απάντηση φυσά στον άνεμο, δεν σου είπε ποια ήταν η απάντηση».
Με αυτή τη φράση θέλησε να δείξει ότι η πολιτική τέχνη μπορεί να λειτουργεί υπαινικτικά, αφήνοντας χώρο στον ακροατή να συμπληρώσει το νόημα.
Στη συνέχεια πρόσθεσε μία ακόμη διάσταση: «Νομίζω ότι πολλοί άνθρωποι στην εποχή των διαδηλώσεων ένιωθαν διχασμένοι: θέλεις να κάνεις μία δήλωση, αλλά ο ομιλητής μπορεί εύκολα να διαλυθεί από την επίθεση που θα δεχτεί».
Σύμφωνα με τον ίδιο, όταν κάποιος ανεβαίνει στο βήμα για να καταγγείλει έναν άλλον, η αναζήτηση υποκρισίας γίνεται αμέσως έντονη. «Η αναζήτηση υποκρισίας γίνεται πολύ έντονη όταν κάποιος παίρνει το μικρόφωνο και καταδικάζει κάποιον άλλον».
Για τον Trump, πάντως, δηλώνει ότι αισθάνεται αρκετά ενημερωμένος ώστε να μιλά ευθέως: «Όταν πρόκειται για τον πρόεδρο, γνωρίζω πολλά για το θέμα, οπότε αισθάνομαι άνετα να το λέω».
Η στάση του στα κοινωνικά δίκτυα υπήρξε ιδιαίτερα αιχμηρή τους τελευταίους μήνες. Τον προηγούμενο μήνα επέκρινε τον Trump για την επίθεση στο Ιράν και τον ειρωνεύτηκε για τον ρόλο του ως επικεφαλής του Συμβουλίου της Ειρήνης.
Λίγες εβδομάδες νωρίτερα είχε ζητήσει ακόμη και την απομάκρυνσή του από το αξίωμα, μετά τη δημοσίευση ενός ρατσιστικού meme στον λογαριασμό Truth Social του Trump. Η εικόνα παρουσίαζε τον πρώην πρόεδρο Barack Obama και την πρώην Πρώτη Κυρία Michelle Obama ως πιθήκους.
Παρόλα αυτά, όταν πρόκειται για τη μουσική του, προτιμά έναν πιο αλληγορικό τρόπο έκφρασης. «Αν το έβαζα σε καλλιτεχνική μορφή, δεν νομίζω ότι θα τα έλεγα αυτά άμεσα. Δεν θα έλεγα ονόματα. Θα έφτιαχνα έναν χαρακτήρα».
Η συνέντευξη πραγματοποιήθηκε με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου «Jack White: Collected Lyrics & Selected Writing Volume 1». Την επιμέλεια έχει κάνει ο επίσημος αρχειονόμος του, Ben Blackwell, και το περιεχόμενο συγκεντρώνει όλο το υλικό που έχει γράψει εκτός των White Stripes.
Η έκδοση ακολουθεί το βιβλίο «The White Stripes Complete Lyrics 1997‑2007», που είχε κυκλοφορήσει το 2023. Στη νέα συλλογή περιλαμβάνονται στίχοι τραγουδιών από τη σόλο πορεία του, ποιήματα, σαρωμένες σελίδες από σημειωματάρια και σημειώσεις που είχε δημοσιεύσει στο Instagram.
Ο ίδιος εξήγησε ότι η έκδοση λειτουργεί και ως ένα είδος δοκιμής για κάτι μεγαλύτερο. «Ήθελα να δοκιμάσω τα νερά σχετικά με το να κάνω ένα πλήρες βιβλίο με την ποίηση και τα γραπτά μου», είπε στον Guardian.
Επίσης, παραδέχτηκε επίσης ότι είχε έναν μικρό δισταγμό σχετικά με την υποδοχή μιας τέτοιας δουλειάς. «Ήμουν λίγο ανήσυχος μήπως παρεξηγηθεί. Είναι δύσκολο όταν λες δυνατά τη λέξη “ποίηση”. Ο κόσμος μπορεί αμέσως να σκεφτεί ότι υπάρχει μία επιτήδευση σε αυτό».
Η καλλιτεχνική του δραστηριότητα επεκτείνεται πλέον και πέρα από τη μουσική και τη γραφή. Την άνοιξη πρόκειται να παρουσιαστεί στο Λονδίνο η πρώτη του έκθεση εικαστικών έργων.
Η έκθεση έχει τίτλο «These Thoughts May Disappear» και θα φιλοξενηθεί στη Newport Street Gallery του Damien Hirst. Τα εγκαίνια είναι προγραμματισμένα για τις 29 Μαΐου και θα διαρκέσει μέχρι τις 13 Σεπτεμβρίου.
Για έναν μουσικό που έχει χτίσει την καριέρα του πάνω στη διαρκή μετακίνηση ανάμεσα σε μορφές τέχνης — από το garage rock μέχρι την ποίηση και τώρα τα εικαστικά — η νέα αυτή φάση μοιάζει σχεδόν αναμενόμενη.
Ο Jack White εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τη γραφή ως χώρο μεταμόρφωσης. Οι προσωπικές εμπειρίες υπάρχουν στο υπόστρωμα, όμως μετατρέπονται σε ιστορίες, χαρακτήρες και εικόνες που αφήνουν τον ακροατή να ανακαλύψει τη δική του εκδοχή της αλήθειας.
Σε μία εποχή όπου η δημόσια εξομολόγηση συχνά γίνεται βασικό εργαλείο προβολής, η επιλογή του δείχνει μία διαφορετική σχέση με τη μουσική αφήγηση: λιγότερο άμεση, περισσότερο αλληγορική και βαθιά συνδεδεμένη με τη φαντασία.
:::
