Ο Lionel Richie κατέθεσε αιτήσεις για την κατοχύρωση της φωνής του ως εμπορικό σήμα, διεκδικώντας νομική προστασία για τις χαρακτηριστικές ερμηνείες του. Η κίνηση αυτή αντανακλά την έντονη ανησυχία των καλλιτεχνών απέναντι στην ανεξέλεγκτη άνοδο της τεχνητής νοημοσύνης και της κλωνοποίησης φωνών. Ακολουθώντας το παράδειγμα και άλλων διάσημων ονομάτων, ο Αμερικανός τραγουδιστής επιχειρεί να θέσει νέα νομικά όρια στην ψηφιακή εκμετάλλευση της καλλιτεχνικής του ταυτότητας.
Ο Lionel Richie κατέθεσε τέσσερις αιτήσεις στο Γραφείο Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας και Εμπορικών Σημάτων των ΗΠΑ (USPTO) προκειμένου να κατοχυρώσει τον χαρακτηριστικό ήχο της φωνής του, καθώς και εμβληματικούς στίχους από τις μεγαλύτερες επιτυχίες του. Η νομική αυτή πρωτοβουλία στοχεύει στην ανάσχεση των κινδύνων που απορρέουν από την τεχνολογία της τεχνητής νοημοσύνης και τις πρακτικές μη εξουσιοδοτημένης κλωνοποίησης φωνής.
Οι αιτήσεις, οι οποίες κατατέθηκαν, καλύπτουν ηχητικές καταγραφές της φωνής του καλλιτέχνη καθώς τραγουδά τα ρεφρέν από πασίγνωστα τραγούδια του. Ανάμεσα σε αυτά περιλαμβάνεται ο θρυλικός στίχος «Hello, is it me you’re looking for?» όπως και αποσπάσματα από τα αγαπημένα τραγούδια «Say You, Say Me», «Easy Like Sunday Morning» και «All Night Long».
Η κατοχύρωση εμπορικών σημάτων για ήχους αποτελεί μία ιστορικά σπάνια πρακτική στο δίκαιο της πνευματικής ιδιοκτησίας. Στο παρελθόν, τέτοια σήματα είχαν εγκριθεί για πολύ συγκεκριμένους, σύντομους ήχους, όπως η χαρακτηριστική μελωδία της NBC ή ο ήχος «tuh-dum» της πλατφόρμας Netflix.
Ωστόσο, η ραγδαία εξέλιξη της τεχνολογίας αναγκάζει τους κορυφαίους καλλιτέχνες της μουσικής βιομηχανίας και του κινηματογράφου να αναζητήσουν νέες μεθόδους άμυνας. Η Taylor Swift και ο Matthew McConaughey έχουν ήδη προχωρήσει σε παρόμοιες κινήσεις, εκφράζοντας την έντονη ανησυχία τους για την παράνομη εκπαίδευση μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης με τις φωνές τους.
Η είδηση για τις αιτήσεις του Lionel Richie αποκαλύφθηκε αρχικά από τον Josh Gerben, έναν δικηγόρο εξειδικευμένο σε θέματα εμπορικών σημάτων, ο οποίος παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις χωρίς να εκπροσωπεί τον καλλιτέχνη. Ο Josh Gerben επισημαίνει ότι αυτές οι προσπάθειες αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου αγώνα για την αντιμετώπιση μίας πρωτοφανούς τεχνολογικής πρόκλησης.
«Αυτές οι προσπάθειες αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου αγώνα για την αντιμετώπιση της πιο σημαντικής απειλής που έχουν αντιμετωπίσει οι μουσικοί καλλιτέχνες από την εποχή του Napster», εξηγεί ο Josh Gerben.
«Αν αφεθούν ανεξέλεγκτες, οι πλατφόρμες τεχνητής νοημοσύνης θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν τις εικόνες και τις φωνές των καλλιτεχνών για να δημιουργήσουν οποιονδήποτε τύπο περιεχομένου μπορεί να φανταστεί κανείς. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε απώλεια εσόδων και ζημιά στη φήμη τους», προσθέτει ο ίδιος.
«Ο στόχος των αιτήσεων κατοχύρωσης εμπορικού σήματος είναι να κρατήσουν υπό έλεγχο τις πλατφόρμες τεχνητής νοημοσύνης, εμποδίζοντάς τις να επιτρέπουν στους χρήστες να δημιουργούν περιεχόμενο που μοιάζει ή ακούγεται σαν τον καλλιτέχνη», καταλήγει ο Josh Gerben.
Παρά τις προσπάθειες επικοινωνίας, οι νομικοί εκπρόσωποι του Lionel Richie δεν ανταποκρίθηκαν άμεσα σε αίτημα για σχολιασμό. Η σιωπή τους υπογραμμίζει τη λεπτή φύση της υπόθεσης, η οποία κινείται σε παντελώς αχαρτογράφητα νομικά νερά.
Η ευκολία με την οποία τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης μπορούν πλέον να αντιγράψουν φωνητικές χροιές και να παράγουν παραπλανητικά βίντεο έχει κατακλύσει το διαδίκτυο. Οι καλλιτέχνες βρίσκονται συχνά εκτεθειμένοι, καθώς τα παραδοσιακά μέσα προστασίας αποδεικνύονται ανεπαρκή.
Ιστορικά, το δικαίωμα της δημοσιότητας προσέφερε κάποια προστασία για το όνομα, τη μορφή ή τη φωνή ενός ατόμου. Η προστασία αυτή όμως βασίζεται σε ένα αποσπασματικό δίκτυο πολιτειακών νόμων στις Ηνωμένες Πολιτείες και παρουσιάζει σημαντικούς περιορισμούς όταν έρχεται αντιμέτωπη με παγκόσμιες ψηφιακές πλατφόρμες.
Μέσα σε αυτό το κενό ασφαλείας, τα εμπορικά σήματα φαντάζουν ως μία εναλλακτική σανίδα σωτηρίας. Η Taylor Swift υπέβαλε αίτηση για να κατοχυρώσει ηχητικά τη φωνή της όταν προφέρει τις φράσεις «Hey, it’s Taylor» και «Hey, it’s Taylor Swift».
Αντίστοιχα, την περασμένη χρονιά, ο Matthew McConaughey διεκδίκησε την προστασία του ηχητικού αποσπάσματος όπου προφέρει τη διάσημη ατάκα του «Alright, alright, alright» από την κινηματογραφική ταινία «Dazed and Confused».
Η αποτελεσματικότητα αυτών των κινήσεων παραμένει υπό αμφισβήτηση, καθώς το δίκαιο των εμπορικών σημάτων έχει σχεδιαστεί για διαφορετικό σκοπό. Ο νόμος εστιάζει στην προστασία των επωνυμιών και των λογοτύπων που επιτρέπουν στους καταναλωτές να αναγνωρίζουν ένα προϊόν, ενώ η παροχή καθολικής προστασίας για το σύνολο της προσωπικότητας ενός ατόμου ξεφεύγει από τις παραδοσιακές του αρμοδιότητες.
Για παράδειγμα, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι ένα εμπορικό σήμα για τη φωνή του Lionel Richie θα μπορούσε να εμποδίσει κάποιον από το να χρησιμοποιήσει τη χροιά της φωνής του για να προφέρει εντελώς διαφορετικές λέξεις. Επιπλέον, οι αιτήσεις αυτές αντιμετωπίζουν σοβαρά γραφειοκρατικά εμπόδια προτού καν εγκριθούν.
Για να επιτύχει μία ομοσπονδιακή κατοχύρωση, ο Lionel Richie πρέπει να αποδείξει ότι οι καταναλωτές συνδέουν τη φωνή του, όταν τραγουδά τους συγκεκριμένους στίχους, με συγκεκριμένα αγαθά ή υπηρεσίες. Ο Josh Gerben εκτιμά ότι η νομική ομάδα του καλλιτέχνη θα βρεθεί αντιμέτωπη με μία δύσκολη διαδικασία σε αυτό το πεδίο.
«Το κατά πόσο οι αιτήσεις του Richie θα πετύχουν τελικά παραμένει ένα ανοιχτό ερώτημα», σχολιάζει ο Josh Gerben σχετικά με τις πιθανότητες επιτυχίας.
«Από τεχνική άποψη εμπορικού σήματος, αυτές οι αιτήσεις θα είναι δύσκολες, επειδή το USPTO θα αναμένει αποδεικτικά στοιχεία ότι οι ήχοι λειτουργούν ως εμπορικά σήματα και όχι απλώς ως διάσημοι στίχοι», εξηγεί ο έμπειρος νομικός.
Το γεγονός ότι ο Lionel Richie και η Taylor Swift καταφεύγουν σε τέτοιες αβέβαιες και μη δοκιμασμένες μεθόδους αναδεικνύει την έλλειψη στιβαρής νομοθεσίας. Τα δικαιώματα δημοσιότητας διαφέρουν σημαντικά από πολιτεία σε πολιτεία και παραδοσιακά εφαρμόζονται μόνο σε περιπτώσεις μη εξουσιοδοτημένης διαφήμισης.
Παρόλο που στο Κογκρέσο έχει προταθεί ένας ομοσπονδιακός νόμος υπό την ονομασία «NO FAKES Act» για την παροχή ισχυρότερων εθνικών δικλείδων ασφαλείας, η νομοθετική διαδικασία παρουσιάζει ελάχιστη πρόοδο. Η ανάγκη για μία συνολική λύση γίνεται πλέον επιτακτική για το σύνολο των καλλιτεχνών.
«Αιτήσεις σαν αυτή είναι πρώιμες κινήσεις σε μία πολύ μεγαλύτερη μεταβολή», επισημαίνει η Ruth Zive, γενική διευθύντρια μάρκετινγκ της πλατφόρμας Voices.
«Αυτό που πραγματικά εδραιώνει ο Richie είναι η προέλευση: η απόδειξη ότι μία φωνή προήλθε από ένα συγκεκριμένο πρόσωπο που ενέκρινε τη χρήση της. Η υποδομή για την επίλυση αυτού του ζητήματος πρέπει να κατασκευαστεί σε επίπεδο πλατφόρμας, με σαφή συναίνεση, τεκμηριωμένες συμφωνίες και δίκαιη αποζημίωση, προτού χρησιμοποιηθεί ποτέ μία φωνή», τονίζει η ίδια.
Η μάχη για την ιδιοκτησία της ανθρώπινης φωνής αγγίζει τον πυρήνα της καλλιτεχνικής ύπαρξης. Η φωνή ενός ερμηνευτή αποτελεί το μοναδικό αποτύπωμα των βιωμάτων, των συναισθημάτων και της προσωπικής του διαδρομής, ξεπερνώντας τα όρια μίας απλής ηχητικής συχνότητας.
Όταν η τεχνολογία απειλεί να αποσυνδέσει αυτή την ταυτότητα από τον φυσικό της φορέα, η ανάγκη για προστασία γίνεται επιτακτική. Η πρωτοβουλία του Lionel Richie πιθανόν να ανοίξει έναν νέο δρόμο, ακόμη κι αν οι νομικές προκλήσεις φαντάζουν βουνό.
Σε έναν κόσμο όπου η ψηφιακή αναπαραγωγή γίνεται με το πάτημα ενός κουμπιού, η αναζήτηση για αυθεντικότητα και ηθική θωράκιση της τέχνης θα συνεχίσει να δοκιμάζει τα όρια της νομοθεσίας και της ίδιας της τεχνολογίας. Η φωνή, ως το πιο προσωπικό όργανο έκφρασης, μετατρέπεται πλέον στο απόλυτο πεδίο μάχης για την ίδια την ανθρώπινη δημιουργικότητα.
