Το 1987, ένα συγκρότημα που είχε ορκιστεί πίστη στον δρόμο και τον σκληρό ρυθμό, αποφάσισε να κάνει το αδιανόητο: να γράψει ένα χριστουγεννιάτικο τραγούδι που δεν θύμιζε σε τίποτα τα γλυκανάλατα jingles του παρελθόντος, δημιουργώντας έναν διαχρονικό ύμνο αυθεντικότητας.
Υπάρχει μία λεπτή γραμμή που χωρίζει το εορταστικό από το γραφικό, το κλασικό από το παρωχημένο. Κάθε χρόνο, καθώς οι πρώτες στολισμένες βιτρίνες κάνουν την εμφάνισή τους, εμείς, ως ακροατές και καταναλωτές μιας παγκοσμιοποιημένης pop κουλτούρας, βρισκόμαστε αντιμέτωποι με την ίδια μουσική επανάληψη.
Από τον Frank Sinatra μέχρι τη Mariah Carey, η μουσική των Χριστουγέννων μοιάζει συχνά με ένα καλογυαλισμένο, σχεδόν αποστειρωμένο προϊόν, φτιαγμένο για να καταναλώνεται μαζικά δίπλα στο τζάκι. Όμως, το 1987, συνέβη κάτι που τάραξε τα νερά και επαναπροσδιόρισε τη σχέση της urban κουλτούρας με την «ιερή» αυτή γιορτή. Οι Run-DMC κυκλοφόρησαν το «Christmas In Hollis» και ξαφνικά, τα Χριστούγεννα απέκτησαν ρυθμό, αλήθεια και μία γεύση από τη γειτονιά.
Ας γυρίσουμε τον χρόνο πίσω. Στα τέλη της δεκαετίας του ’80, η hip-hop (ή αλλιώς η rap, όπως συνηθίζουμε να την αποκαλούμε γενικευμένα) βρισκόταν σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Προσπαθούσε να αποδείξει ότι δεν ήταν απλώς μία μόδα, αλλά μία σοβαρή καλλιτεχνική δύναμη.
Σε αυτό το πλαίσιο, η ιδέα ενός χριστουγεννιάτικου τραγουδιού φάνταζε όχι απλώς αστεία, αλλά επικίνδυνη για την αξιοπιστία ενός σκληροπυρηνικού γκρουπ. Όταν ο Bill Adler, ο τότε υπεύθυνος δημοσίων σχέσεων της Def Jam, πλησίασε τους Run-DMC με την πρόταση να συμμετάσχουν στη συλλογή «A Very Special Christmas» –τα έσοδα της οποίας θα πήγαιναν στους Special Olympics– η αντίδραση ήταν κατηγορηματική. «Αυτό είναι ό,τι πιο ξενέρωτο έχουμε ακούσει», φέρεται να είπαν. Και ποιος μπορεί να τους κατηγορήσει; Μέχρι τότε, η εορταστική μουσική στη rap ήταν συνώνυμη με την παρωδία.
Ωστόσο, η επιμονή του Adler και η μουσική ευφυΐα του Jam Master Jay άλλαξαν τα δεδομένα. Ψάχνοντας στα βινύλια του στούντιο, ο Jam Master Jay έπεσε πάνω στο άλμπουμ «Black Moses» του Isaac Hayes και συγκεκριμένα στο κομμάτι «Back Door Santa». Ήταν βρώμικο, ήταν funky, ήταν 100% soul.
Μόλις το sample ήχησε στα ηχεία, η ατμόσφαιρα άλλαξε. Δεν ήταν πια ένα τραγούδι για τα Χριστούγεννα, ήταν ένα τραγούδι των Run-DMC. Αυτή η στιγμή ήταν καθοριστική, όχι μόνο για το συγκεκριμένο τραγούδι, αλλά για το πώς εμείς αντιλαμβανόμαστε τη δημιουργική διαδικασία: η αυθεντικότητα δεν βρίσκεται στο θέμα, αλλά στον τρόπο που το διαχειρίζεσαι.
Το «Christmas In Hollis» δεν προσπάθησε να μιμηθεί τη λευκή, προαστιακή φαντασίωση των Χριστουγέννων. Αντίθετα, μετέφερε τη γιορτή στο Hollis, στο Queens της Νέας Υόρκης.
Οι στίχοι του Darryl «D.M.C.» McDaniels δεν μιλούσαν για έλκηθρα στο χιόνι και καμινάδες, αλλά για μία πραγματικότητα που βίωνε η μαύρη κοινότητα της Αμερικής. Περιέγραφαν το σπίτι γεμάτο συγγενείς, το φαγητό της μαμάς –κοτόπουλο, collard greens, ρύζι, μακαρόνια με τυρί– και την αίσθηση θαλπωρής που δεν εξαρτάται από ακριβά δώρα, αλλά από την ανθρώπινη επαφή. Είναι μία εικόνα που, παρόλο που προέρχεται από μία συγκεκριμένη γειτονιά της Νέας Υόρκης, μιλάει στην καρδιά οποιουδήποτε έχει περάσει γιορτές σε ένα σπίτι που μυρίζει φαγητό και φασαρία.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αφήγηση του Joseph «Run» Simmons στο δικό του κουπλέ. Διηγείται μία ιστορία όπου συναντά τον Άγιο Βασίλη στο πάρκο, βλέπει το πορτοφόλι του να πέφτει και, αντί να το κρατήσει, προσπαθεί να το επιστρέψει.
Όταν ανακαλύπτει ότι ο Άγιος Βασίλης έχει εξαφανιστεί και το πορτοφόλι είναι γεμάτο χρήματα και μία άδεια οδήγησης με το όνομα «Kris Kringle», η αντίδρασή του δεν είναι η απληστία, αλλά η έκπληξη και τελικά η χαρά της ανταμοιβής για την εντιμότητά του. «Δεν θα έκλεβα ποτέ έναν Άγιο Βασίλη», λέει, προσθέτοντας μία ηθική διάσταση που συχνά έλειπε από τις στερεοτυπικές απεικονίσεις της rap εκείνη την εποχή.
Εμείς, ως κοινωνία, τείνουμε να ξεχνάμε ότι η hip-hop κουλτούρα είχε πάντα στον πυρήνα της ισχυρούς κώδικες τιμής και σεβασμού, και το «Christmas In Hollis» τους ανέδειξε με τον πιο αβίαστο τρόπο.
Το video clip που συνόδευσε το τραγούδι ενίσχυσε περαιτέρω τον μύθο του. Σκηνοθετημένο από τον Michael Holman, έδειχνε το συγκρότημα να διασκεδάζει με ένα κακότροπο ξωτικό, συνδυάζοντας το χιούμορ με την street αισθητική. Δεν υπήρχαν γκλίτερ και ψεύτικα χαμόγελα, αλλά η αληθινή ενέργεια τριών νέων που απολάμβαναν την επιτυχία τους χωρίς να ξεχνούν από πού προέρχονται. Η εικόνα των Run-DMC με τα adidas και τις χοντρές χρυσές αλυσίδες δίπλα σε χριστουγεννιάτικα δέντρα έγινε σύμβολο μιας νέας εποχής, όπου η ποπ κουλτούρα γινόταν πιο συμπεριληπτική.
Είναι σημαντικό να σταθούμε και στο ευρύτερο πλαίσιο της συλλογής «A Very Special Christmas». Το εξώφυλλο, σχεδιασμένο από τον εμβληματικό Keith Haring, αποτελεί μέχρι και σήμερα ένα έργο τέχνης.
Η συμμετοχή των Run-DMC δίπλα σε ονόματα όπως η Madonna, ο Bruce Springsteen και η Whitney Houston, νομιμοποίησε τη rap στα μάτια ενός mainstream κοινού που μέχρι τότε την αντιμετώπιζε με καχυποψία. Το «Christmas In Hollis» ήταν το μοναδικό πρωτότυπο τραγούδι στη συλλογή (τα υπόλοιπα ήταν διασκευές), γεγονός που αποδεικνύει το δημιουργικό θράσος του συγκροτήματος.
Γιατί όμως αυτό το τραγούδι συνεχίζει να μας αγγίζει σχεδόν τέσσερις δεκαετίες μετά; Ίσως γιατί κατάφερε να αποτυπώσει κάτι που λείπει από τις σύγχρονες παραγωγές: την αθωότητα μέσα στην σκληρότητα.
Σήμερα, που η μουσική βιομηχανία συχνά αναλώνεται σε κυνισμό ή υπερβολική εμπορευματοποίηση, το «Christmas In Hollis» στέκεται ως υπενθύμιση ότι μπορείς να είσαι «cool» και ταυτόχρονα να αγαπάς τη μαμά σου, το φαγητό της και τη ζεστασιά των γιορτών. Δεν χρειάζεται να αποποιηθείς την ταυτότητά σου για να γιορτάσεις, μπορείς να φέρεις τη γιορτή στα μέτρα σου.
Η κληρονομιά του τραγουδιού είναι τεράστια. Από τη χρήση του στην ταινία «Die Hard» (Πολύ Σκληρός για να Πεθάνει) –στη σκηνή που ο σοφέρ Argyle το βάζει στο κασετόφωνο της λιμουζίνας– μέχρι την αναγνώρισή του ως ένα από τα ελάχιστα hip-hop κομμάτια που θεωρούνται πλέον κλασικά χριστουγεννιάτικα πρότυπα, το «Christmas In Hollis» απέδειξε ότι η μουσική δεν έχει στεγανά. Κάθε θαυμαστής της μουσικής, ανεξαρτήτως προτιμήσεων, αναγνωρίζει εκείνα τα πρώτα δευτερόλεπτα με τα πνευστά του Isaac Hayes.
Καθώς απολαμβάνουμε και φέτος τις γιορτές, ας αναλογιστούμε πόσο σημαντικό είναι να βρίσκουμε τη δική μας φωνή μέσα στις παραδόσεις. Οι Run-DMC δεν αρκέστηκαν στο να τραγουδήσουν το «Jingle Bells». Έφτιαξαν τη δική τους αφήγηση, τίμησαν την καταγωγή τους και μας κάλεσαν στο τραπέζι τους στο Queens. Και τελικά, μήπως αυτό δεν είναι το πραγματικό νόημα των Χριστουγέννων; Η ικανότητα να μοιράζεσαι την προσωπική σου αλήθεια και να βρίσκεις σύνδεση με τους άλλους, πέρα από τα κλισέ και τις προκαταλήψεις;
Εσείς, ποιο τραγούδι βάζετε πρώτο για να νιώσετε ότι ήρθαν πραγματικά τα Χριστούγεννα στο δικό σας σπίτι;
