Επιστρέφουν οι κριτικές επιτροπές στους ημιτελικούς της Eurovision, μειώνονται οι ψήφοι του κοινού και μπαίνει «φρένο» στις κυβερνητικές καμπάνιες προώθησης, σε μία προσπάθεια να αποκατασταθεί η ακεραιότητα του διαγωνισμού.
Ο Διαγωνισμός Τραγουδιού της Eurovision προχωρά σε εφαρμογή νέων, αυστηρότερων κανόνων στο σύστημα ψηφοφορίας του, έπειτα από τον σάλο που προκλήθηκε γύρω από το αποτέλεσμα του Ισραήλ τον περασμένο Μάιο. Η Ευρωπαϊκή Ραδιοτηλεοπτική Ένωση (EBU) ανακοίνωσε ένα πακέτο μέτρων που στοχεύει στην προστασία της δικαιοσύνης και της ουδετερότητας του θεσμού, απαντώντας στις εκτεταμένες ανησυχίες που εκφράστηκαν από χώρες-μέλη και το κοινό.
Όλα ξεκίνησαν στον τελικό που διεξήχθη στη Βασιλεία της Ελβετίας, όταν η εκπρόσωπος του Ισραήλ, Yuval Raphael, ερμηνεύοντας το τραγούδι «New Day Will Rise», εκτοξεύτηκε στην κορυφή της προτίμησης του κοινού. Αν και τελικά κατέλαβε τη δεύτερη θέση μετά την προσθήκη των ψήφων των εθνικών κριτικών επιτροπών, που ανέδειξαν νικήτρια την Αυστρία, η σαρωτική της επικράτηση στο televoting προκάλεσε ερωτήματα.
Αρκετές χώρες, μεταξύ των οποίων η Ιρλανδία, η Ολλανδία, το Βέλγιο, η Ισπανία, η Ισλανδία και η Φινλανδία, εξέφρασαν επίσημα τις ανησυχίες τους για τη διαδικασία της δημόσιας ψηφοφορίας και ζήτησαν τη διενέργεια ελέγχου. Οι διοργανωτές της EBU απάντησαν τότε ότι η ψηφοφορία ελέγχθηκε και επαληθεύτηκε ως έγκυρη.
Τώρα, όμως, ο διαγωνισμός αναδιαρθρώνει τους κανόνες του ενόψει της διοργάνωσης του 2026 στη Βιέννη. «Ακούσαμε και δράσαμε», δήλωσε ο διευθυντής της Eurovision, Martin Green. «Η ουδετερότητα και η ακεραιότητα του Διαγωνισμού Τραγουδιού της Eurovision είναι υψίστης σημασίας για την EBU, τα μέλη της και το κοινό μας. Είναι απαραίτητο η δικαιοσύνη του διαγωνισμού να προστατεύεται πάντα».
Οι αλλαγές αυτές έρχονται σε μία περίοδο που η Eurovision –που τα περισσότερα χρόνια θεωρείται μία χαρούμενη, εκκεντρική γιορτή της παγκόσμιας μουσικής– έχει αφήσει μία πικρή γεύση στις τελευταίες διοργανώσεις, καθώς οι ολοένα και πιο πολωμένες γεωπολιτικές εντάσεις σκιάζουν τον διαγωνισμό.
Πολλές χώρες και συμμετέχοντες είχαν εκφράσει την αντίθεσή τους στη συμμετοχή του Ισραήλ λόγω του πολέμου στη Γάζα, με την Ιρλανδία, την Ολλανδία, τη Σλοβενία και την Ισπανία να απειλούν με μποϊκοτάζ το 2026, εάν το Ισραήλ δεν αποκλειστεί. Η EBU είχε δεσμευτεί να συζητήσει με όλα τα μέλη της και να διεξαγάγει ψηφοφορία για τη συμμετοχή του Ισραήλ τον Νοέμβριο, και δεν είναι σαφές εάν οι νέοι κανόνες αποσκοπούν στο να κατευνάσουν την οργή.
Σύμφωνα με τους νέους κανονισμούς, οι θεατές θα μπορούν πλέον να ψηφίσουν μόνο 10 φορές ο καθένας, από 20 που ίσχυε μέχρι σήμερα. Παράλληλα, οι κριτικές επιτροπές επιστρέφουν στους ημιτελικούς για πρώτη φορά από το 2022, διαμορφώνοντας ένα αποτέλεσμα που θα προκύπτει κατά 50% από τις επιτροπές και 50% από το κοινό, όπως ακριβώς και στον μεγάλο τελικό.
Ο αριθμός των μελών κάθε επιτροπής αυξάνεται από πέντε σε επτά, ενώ όλοι οι κριτές θα υποχρεούνται να υπογράψουν επίσημη δήλωση με την οποία θα επιβεβαιώνουν ότι θα ψηφίσουν ανεξάρτητα και αμερόληπτα. Επιπλέον, για να «αντανακλάται η απήχηση» του διαγωνισμού της Eurovision στο νεανικό κοινό, θα προστεθούν κριτές ηλικίας 18-25 ετών.
Η πιο σημαντική αλλαγή, ωστόσο, αφορά τους κανόνες προώθησης. Η EBU πλέον απαγορεύει στους συμμετέχοντες ραδιοτηλεοπτικούς φορείς και καλλιτέχνες να συμμετέχουν «ενεργά», να διευκολύνουν ή να συμβάλλουν σε διαφημιστικές καμπάνιες από τρίτους «που θα μπορούσαν να επηρεάσουν το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας».
Όπως περιγράφεται στον ανανεωμένο Κώδικα Δεοντολογίας, «οποιεσδήποτε προσπάθειες αθέμιτου επηρεασμού των αποτελεσμάτων θα οδηγούν σε κυρώσεις».
Η κίνηση αυτή έρχεται ως απάντηση σε δημοσιεύματα, όπως αυτό του BBC, που ανέφεραν ότι μία ισραηλινή κυβερνητική υπηρεσία πλήρωσε για διαφημίσεις και χρησιμοποίησε κρατικούς λογαριασμούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να προτρέψει το κοινό να ψηφίσει τη Yuval Raphael.
«Αυτά τα μέτρα έχουν σχεδιαστεί για να διατηρήσουν την εστίαση εκεί όπου ανήκει – στη μουσική, τη δημιουργικότητα και τη σύνδεση», δήλωσε ο Martin Green. «Ενώ είμαστε βέβαιοι ότι ο διαγωνισμός του 2025 παρέδωσε ένα έγκυρο και ισχυρό αποτέλεσμα, αυτές οι αλλαγές θα βοηθήσουν στην παροχή ισχυρότερων διασφαλίσεων και στην αύξηση της συμμετοχής, ώστε οι θαυμαστές να είναι σίγουροι ότι κάθε ψήφος μετράει και κάθε φωνή ακούγεται».
Παράλληλα, θα ενισχυθούν και οι τεχνικές δικλείδες ασφαλείας για τον εντοπισμό και τον αποκλεισμό συντονισμένων ή δόλιων δραστηριοτήτων ψηφοφορίας.
«Ο Διαγωνισμός Τραγουδιού της Eurovision πρέπει να παραμένει πάντα ένας χώρος όπου η μουσική βρίσκεται στο επίκεντρο – και όπου συνεχίζουμε να είμαστε πραγματικά “Ενωμένοι από τη Μουσική”», πρόσθεσε ο Green.
Σε μία εποχή που η πολιτική ένταση διαπερνά κάθε πτυχή της κοινωνικής ζωής, η Eurovision βρίσκεται αντιμέτωπη με τη μεγαλύτερη πρόκληση της ιστορίας της: να παραμείνει ένας χώρος ενότητας και γιορτής, χωρίς να μετατραπεί σε πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης. Οι νέοι κανόνες αποτελούν μία τολμηρή προσπάθεια της EBU να τραβήξει μία κόκκινη γραμμή, επαναφέροντας τη μουσική στο προσκήνιο. Το αν θα είναι αρκετοί για να αποκαταστήσουν την εμπιστοσύνη και να αποτρέψουν μελλοντικές κρίσεις, είναι κάτι που μόνο ο χρόνος και η επόμενη διοργάνωση θα δείξουν.
Ο 70ός Διαγωνισμός Τραγουδιού της Eurovision θα πραγματοποιηθεί στη Βασιλεία της Ελβετίας στις 12, 14 και 16 Μαΐου 2026.
