Ένα νέο γαλλικό ντοκιμαντέρ εξετάζει την ελληνική rap μουσική ως κοινωνικό και πολιτικό εργαλείο.
Το ευρωπαϊκό πολιτιστικό κανάλι ARTE, παρουσίασε ένα νέο ντοκιμαντέρ αφιερωμένο στην ελληνική rap μουσική.
Μέσα από μία προσεγμένη και πολυεπίπεδη προσέγγιση, το ARTE αναδεικνύει τη hip-hop σκηνή της Ελλάδας όχι απλώς ως μουσικό ρεύμα, αλλά ως ένα κοινωνικό και πολιτικό εργαλείο έκφρασης που γεννήθηκε και άνθισε μέσα από τις στάχτες της κρίσης, ένα σύνθετο κοινωνικοπολιτισμικό φαινόμενο, άρρηκτα συνδεδεμένο με τις ταραγμένες συνθήκες που βίωσε η Ελλάδα την τελευταία δεκαπενταετία.
Η Γαλλίδα δημοσιογράφος που υπογράφει την εισαγωγή του ντοκιμαντέρ ξεκινά με μία ιδιαίτερα θετική και ταυτόχρονα ρεαλιστική αποτύπωση της ελληνικής πραγματικότητας.
«Η κοιτίδα της δημοκρατίας υπήρξε, από το 2009, αντιμέτωπη με κύματα λιτότητας που δημιούργησαν το κατάλληλο έδαφος για την άνοδο της ακροδεξιάς, ειδικά του νεοναζιστικού κόμματος Χρυσή Αυγή. Παρά την κοινωνική κατάσταση, οι Έλληνες ράπερ, ανεξαρτήτως καταγωγής, πέτυχαν έναν εξαιρετικό θρίαμβο, διεκδικώντας το δικαίωμα στην πολυπολιτισμικότητα και την ελληνική υπερηφάνεια», αναφέρει, συνοψίζοντας με ακρίβεια το πνεύμα του ντοκιμαντέρ, το οποίο εξετάζει πώς η rap στην Ελλάδα εξελίχθηκε σε ένα όχημα διαμαρτυρίας, ταυτότητας και πολιτισμικής συνύπαρξης.
Η μοναδικότητα της ελληνικής rap: Γεννήθηκε από την ανάγκη
Η ελληνική rap μουσική, σύμφωνα με το ARTE, δεν είναι απλώς ένα μουσικό ρεύμα που ακολουθεί τις διεθνείς τάσεις.
Είναι μία μορφή τέχνης που γεννήθηκε από την ανάγκη για έκφραση σε μία χώρα που βρέθηκε αντιμέτωπη με βαθιά οικονομική ύφεση, κοινωνική αδικία, πολιτική αστάθεια και την ανησυχητική άνοδο της ακροδεξιάς.
Σε αυτό το πλαίσιο, η hip-hop σκηνή της Ελλάδας μετατράπηκε σε μία μοναδική πλατφόρμα, όπου νέοι καλλιτέχνες – πολλοί από αυτούς με μεταναστευτικό υπόβαθρο – βρήκαν φωνή, κοινό και λόγο ύπαρξης.
Το ντοκιμαντέρ επιλέγει να εστιάσει σε τρεις εμβληματικές, αν και διαφορετικές μεταξύ τους, περιπτώσεις καλλιτεχνών που εκπροσωπούν διαφορετικές πτυχές αυτής της πολύπλευρης σκηνής.
Από τον ΛΕΞ, τον Θεσσαλονικιό ράπερ που έχει γίνει η φωνή μιας γενιάς, αποτυπώνοντας με ωμό ρεαλισμό τη σκληρή καθημερινότητα και την αποξένωση στα αστικά κέντρα μέχρι Νέγρο του Μοριά, ο οποίος καινοτομεί συνδυάζοντας τις ρίζες του ρεμπέτικου τραγουδιού με τους σύγχρονους ήχους του trap, δημιουργώντας ένα μοναδικό ηχητικό κράμα και τον Kareem Kalokoh, μέλος του δυναμικού διδύμου ATH Kids, ο οποίος φέρνει στο προσκήνιο την εμπειρία και την κουλτούρα των Αφροελλήνων στην Αθήνα, η ελληνική hip-hop σκηνή παρουσιάζεται ως μία ζωντανή και εξελισσόμενη πλατφόρμα έκφρασης.
Το ARTE την αναλύει όχι απλώς ως μουσική, αλλά ως ένα κοινωνικό φαινόμενο που χρήζει προσεκτικής μελέτης για τις δυναμικές που αποκαλύπτει σχετικά με τη σύγχρονη ελληνική κοινωνία.
ΛΕΞ: «Δεν κάνω conscious rap, αλλά lyrical»
Ο ΛΕΞ, ένας από τους πιο επιδραστικούς ράπερ της γενιάς του, τοποθετήθηκε σχετικά με την κατηγοριοποίηση της μουσικής του, αποσαφηνίζοντας τη δική του προσέγγιση.
«Δεν προτιμώ τον όρο “conscious rap”, προτιμώ το “lyrical”. To “conscious” προϋποθέτει κάποια μηνύματα που πρέπει να περαστούν, μία ηθική στάση η οποία δεν είναι το ζητούμενο για μένα. Το ζητούμενο μου είναι να μεταφέρω αυτό που θέλω μέσα από εικόνες και την χρήση του στίχου. Η κουλτούρα με έφερε στο να έχω κάτι σοβαρό να πω», εξήγησε.
Ο ΛΕΞ διευκρίνισε ότι η τέχνη του δεν υπακούει σε διδακτισμούς, αλλά αντλεί δύναμη από την ειλικρίνεια και τη βιωματική εμπειρία.
«Όλο αυτό έχει αποτύπωμα στο ελληνικό rap. Της οργής για κάτι που ήταν τόσο άδικο και άσχημο. Ναι, το rap πήρε τον ρόλο του να εκφράσει αυτήν την συνείδηση», ανέφερε.
Παράλληλα, τόνισε τη ρεαλιστική στάση του απέναντι στο ρόλο της μουσικής στην κοινωνική αλλαγή: «Δεν θεωρώ ότι μία επανάσταση θα ξεκινήσει από το rap. Το rap δεν είναι μπροστά από τον κόσμο, πάει μαζί με τον κόσμο, πολλές φορές είναι και πίσω από τον κόσμο και βλέπει».
Νέγρος του Μοριά: Η κατάρριψη των στερεοτύπων και η νέα ματιά στην ελληνική ταυτότητα
Από την άλλη, ο Νέγρος του Μοριά, ένας καλλιτέχνης που έχει ξεχωρίσει για τη δημιουργική του σύνδεση μεταξύ του ρεμπέτικου και του trap, δίνει έμφαση στην πολιτισμική ταυτότητα και την πολυπολιτισμικότητα.
«Είναι πολύ σημαντικό για μένα να βάζω στοιχεία και πράγματα από την ελληνική κουλτούρα γιατί αυτό είμαι, αυτό αναπνέω, αυτό μιλάω. Είμαι “τραμπέτης”», είπε, χρησιμοποιώντας έναν νεολογισμό που συνδυάζει το trap με το ρεμπέτικο και αποτυπώνει εύγλωττα τη μοναδική ταυτότητά του.
Ο Νέγρος του Μοριά μίλησε επίσης για τη σημασία της γλώσσας και της αργκό, την οποία δεν αντιμετωπίζει ως υποβάθμιση, αλλά ως ζωντανή απόδειξη πολιτισμικών ανταλλαγών
«Η αργκό για εμένα είναι τόσο πλούσια γλώσσα. Δείχνει μία σύνδεση με άλλες κουλτούρες, τη γαλλική, την ελληνική, την τουρκική. Η Ελλάδα έχει έρθει σε επαφή με πολλούς πολιτισμούς. Γι’ αυτό μου φαίνεται χαζό ένας Έλληνας να είναι ρατσιστής», δήλωσε.
Ο Νέγρος του Μοριά, με την καλλιτεχνική του ταυτότητα, καταρρίπτει στερεότυπα και επαναπροσδιορίζει την έννοια του «Έλληνα», μέσα από μία νέα, σύγχρονη, πολυπολιτισμική ματιά.
Kareem Kalokoh: Η φωνή των Αφροελλήνων
Ο Kareem Kalokoh, από την πλευρά του, δίνει φωνή σε μία κοινότητα που για χρόνια έμενε στο περιθώριο: τους Αφροέλληνες.
Η μουσική του αποτελεί έναν καθρέφτη της ζωής στην Αθήνα, μέσα από τα μάτια ανθρώπων που συχνά δεν εκπροσωπούνται στα κυρίαρχα μέσα.
Όπως είπε: «Θέλαμε να δείξουμε τι άλλοι άνθρωποι υπάρχουν σε αυτήν την πόλη. Μέσα σε όλο αυτό το χάος, υπήρχε και μία ομορφιά. Να ξεπερνούσε και τα σύνορα. Κάποιος που θα ακούσει τη μουσική μου, είναι όπως μιλάνε παιδιά από την Κυψέλη και οι Αφροέλληνες στην Αθήνα».
Η ελληνική rap: Ημερολόγιο της εποχής και πολιτισμική πράξη
Το ARTE, με την προβολή αυτού του ντοκιμαντέρ, προσφέρει μία πολύτιμη καταγραφή και ανάλυση της σύγχρονης ελληνικής rap σκηνής και προσφέρει στο ευρωπαϊκό κοινό μία νέα οπτική για την Ελλάδα: όχι μόνο ως χώρα κρίσης και λιτότητας, αλλά ως ένα εργαστήριο πολιτισμικής δημιουργίας, αντίστασης και κοινωνικής αναζήτησης.
Η ελληνική rap, όπως παρουσιάζεται στο ντοκιμαντέρ, είναι ένα ημερολόγιο της εποχής, μία πολιτισμική πράξη που ενώνει, αφυπνίζει και εμπνέει.
Σε μία εποχή που η Ευρώπη παλεύει με τις προκλήσεις της ταυτότητας, της μετανάστευσης και της πολιτικής πόλωσης, η ελληνική hip-hop σκηνή, όπως αναδεικνύεται από το ARTE, προσφέρει ένα παράδειγμα του πώς η τέχνη μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα, ως φωνή των αόρατων και ως εργαλείο κατανόησης.
