Η Moya Brennan, η «Πρώτη Κυρία» της κελτικής μουσικής και εμβληματική φωνή των Clannad, έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 73 ετών, αφήνοντας πίσω της μία σπουδαία παρακαταθήκη που ένωσε την ιρλανδική παράδοση με τη σύγχρονη pop.
Ο θάνατος της Moya Brennan τη Δευτέρα 13 Απριλίου, βύθισε στη θλίψη την παγκόσμια μουσική κοινότητα και σφράγισε το τέλος μιας ολόκληρης εποχής για το ιρλανδικό τραγούδι. Η γυναίκα που κατάφερε να μετατρέψει τους ψιθύρους της γαελικής γλώσσας σε παγκόσμιο φαινόμενο, άφησε την τελευταία της πνοή στο σπίτι της στο Ντόνεγκαλ, περιτριγυρισμένη από την οικογένειά της, έπειτα από μία σύντομη επιδείνωση της υγείας της.
Ο Bono, ο οποίος είχε συνεργαστεί στενά μαζί της στο εμβληματικό τραγούδι «In a Lifetime», εξέφρασε τη βαθιά του οδύνη με λόγια που αποτυπώνουν το μέγεθος της προσωπικότητάς της.
«Τραγουδούσε σαν άγγελος. Περπάτησε σε αυτόν τον κόσμο σαν άγγελος και τώρα επέστρεψε στο δικό της είδος. Σε αγαπάμε Moya», δήλωσε ο frontman των U2 στην εφημερίδα The Irish Independent, έχοντας στο παρελθόν χαρακτηρίσει τη φωνή της ως μία από τις σπουδαιότερες που έχει ακούσει ποτέ το ανθρώπινο αυτί.
Η διαδρομή της Moya Brennan, η οποία γεννήθηκε ως Máire Ní Bhraonáin στις 4 Αυγούστου του 1952 στο Γκιντόρ, υπήρξε μία διαρκής προσπάθεια ανάδειξης της ιρλανδικής κληρονομιάς.
Μεγαλωμένη σε μία πολυπληθή μουσική οικογένεια, ξεκίνησε να εμφανίζεται μαζί με τα αδέλφια της, Pól και Ciarán, και τους θείους της, Noel και Pádraig Ó Dúgáin, στην παμπ που διατηρούσαν οι γονείς τους. Αυτές οι πρώτες ηχογραφήσεις και οι ζωντανές εμφανίσεις σε τοπικό επίπεδο αποτέλεσαν το κύτταρο των Clannad, του συγκροτήματος που έμελλε να αλλάξει τον χάρτη της folk και της pop παγκοσμίως.
Η διεθνής αναγνώριση ήρθε το 1982 με το «Theme from Harry’s Game», ένα τραγούδι που γράφτηκε για μία τηλεοπτική σειρά με θέμα τις ταραχές στη Βόρεια Ιρλανδία. Η επιτυχία του τραγουδιού υπήρξε ιστορική, καθώς κατέστησε τους Clannad ως το πρώτο σχήμα που ερμήνευσε στίχους στην ιρλανδική γλώσσα στην εκπομπή «Top of the Pops».
Η πορεία του στα charts οδήγησε σε κορυφαίες διακρίσεις, συμπεριλαμβανομένου ενός Ivor Novello Award, ενώ η μετέπειτα καριέρα της Moya Brennan περιλάμβανε βραβεία στην κατηγορία για το Καλύτερο New Age Άλμπουμ στα Grammy, καθώς και τιμητικές διακρίσεις στα BAFTA και τα Emmy.
Η επιρροή της Moya Brennan επεκτάθηκε πολύ πέρα από τα στενά όρια της δισκογραφίας. Η χαρακτηριστική, αιθέρια φωνή της σφράγισε τον ήχο των Clannad σε περισσότερα από 30 άλμπουμ και έντυσε μουσικά πλήθος κινηματογραφικών και τηλεοπτικών παραγωγών, όπως το «Robin of Sherwood». Είναι μάλιστα γνωστό ότι ο James Horner, ο συνθέτης της ταινίας «Τιτανικός», δανείστηκε στοιχεία από το ηχητικό της ύφος για το βραβευμένο με Όσκαρ soundtrack της ταινίας, το οποίο πολλοί συχνά μπερδεύουν με δουλειά των Clannad.
Η αδελφή της, Eithne, γνωστή παγκοσμίως ως Enya, ξεκίνησε επίσης την καριέρα της ως μέλος των Clannad πριν αποχωρήσει το 1982 για να ακολουθήσει μία δική της, σαρωτική σόλο πορεία.
Παρά τις αλλαγές στη σύνθεση, η Moya παρέμεινε η σταθερή δύναμη και η ηγετική φυσιογνωμία του συγκροτήματος για πάνω από πέντε δεκαετίες, συνεργαζόμενη με θρύλους όπως ο Mick Jagger των The Rolling Stones, ο Robert Plant των Led Zeppelin και ο Shane MacGowan των The Pogues.
Η Andrea Corr των The Corrs απέτισε επίσης φόρο τιμής στην εκλιπούσα, γράφοντας: «Η πιο όμορφη φωνή και το πιο όμορφο πνεύμα… Ευλογία που είχαμε χρόνο μαζί σου. Αγαπημένη Moya, αναπαύσου εν ειρήνη. Προσεύχομαι για την παρηγοριά της αγαπημένης σου οικογένειας και των φίλων σου». Αντίστοιχα, η Una Healy, πρώην μέλος των The Saturdays, μοιράστηκε τις αναμνήσεις της από τις κοινές τους εμφανίσεις, χαρακτηρίζοντας τη Brennan ως την «Πρώτη Κυρία της κελτικής μουσικής» και έναν θρύλο με σπάνια ομορφιά ψυχής.
Η Brennan έδινε τα τελευταία χρόνια μία γενναία μάχη με την πνευμονική ίνωση, μία εκφυλιστική νόσο των πνευμόνων με την οποία διαγνώστηκε το 2020. Παρά τα προβλήματα υγείας, η ίδια δεν σταμάτησε ποτέ να δημιουργεί. Το 2024 ολοκλήρωσε την επετειακή περιοδεία για τα 50 χρόνια των Clannad με τίτλο «In a Lifetime Farewell Tour», ενώ η τελευταία της δισκογραφική δουλειά ήταν το «Voices & Harps IV» σε συνεργασία με τον Cormac de Barra.
Σε κοινή δήλωσή τους, τα αδέλφια της, Pól και Ciarán, εξέφρασαν τη συντριβή τους: «Είμαστε απόλυτα συντετριμμένοι από την απώλεια της αγαπημένης μας αδελφής Máire. Πέρασε στην άλλη πλευρά χθες το βράδυ στο σπίτι της στο Ντόνεγκαλ, περιτριγυρισμένη από την οικογένειά της, και τώρα συνάντησε τον Pádraig και τον Noel. Η φωνή της ήταν ο χαρακτηριστικός ήχος των Clannad και θα ζει για πάντα».
Ο Taoiseach της Ιρλανδίας, Micheál Martin, εξήρε τη συμβολή της στην προώθηση του ιρλανδικού πολιτισμού, τονίζοντας πως η Moya Brennan έφερε την ιρλανδική folk μουσική στη διεθνή σκηνή με έναν τρόπο μοναδικό.
Ο Daniel O’Donnell, δημοφιλής τραγουδιστής και παρουσιαστής, σημείωσε πως η επιτυχία των Clannad ήταν άνευ προηγουμένου, καθώς κατάφεραν να κάνουν την ιρλανδική γλώσσα οικεία σε κάθε γωνιά του πλανήτη, ενώ ο Fiachna Ó Braonáin των Hothouse Flowers περιέγραψε ως «απόλυτο προνόμιο» το να βρίσκεται κανείς στον κόσμο της.
Η Mairéad Ní Mhaonaigh των Altan, που θεωρούσε τη Moya πρότυπό της, στάθηκε στη διπλή φύση της προσωπικότητάς της.
«Άνοιξε τον δρόμο για ανθρώπους σαν εμένα. Ήταν ο ήρωάς μου καθώς μεγάλωνα. Η μοναδική, ντελικάτη φωνή της έκανε αμέτρητους ανθρώπους να ενδιαφερθούν για την ιρλανδική γλώσσα. Είχε αυτή την ευγένεια αλλά ήταν ταυτόχρονα και τόσο δυνατή. Ήξερε να διεκδικεί, ήξερε τη δουλειά της, ήξερε πώς να καταφέρνει τα πάντα», ανέφερε.
Η Moya Brennan αφήνει πίσω της τον σύζυγό της, Tim Jarvis, και τα δύο τους παιδιά. Η απουσία της αφήνει ένα δυσαναπλήρωτο κενό στην κελτική μουσική, όμως η αύρα της και η απόκοσμη χροιά της θα συνεχίσουν να αντηχούν μέσα από τα 13 άλμπουμ των Clannad και την πλούσια σόλο δισκογραφία της, θυμίζοντάς μας πως η παράδοση, όταν υπηρετείται με τέτοια πίστη, μπορεί να γίνει αθάνατη.
