Λίγες νύχτες πριν από τα Χριστούγεννα, ο James Hetfield των Metallica αφήνει την κιθάρα, σηκώνει το βλέμμα από την σκηνή και χαρίζει στους θαυμαστές του μία απρόσμενη αφήγηση: το αμερικανικό χριστουγεννιάτικο ποίημα «A Visit From St. Nicholas», σε μία ερμηνεία που έγινε viral.
Δεν ήταν, τελικά, όλα σιωπηλά στο σπίτι λίγες νύχτες πριν από τα Χριστούγεννα. Ο James Hetfield, η καθοριστική φωνή και κιθάρα των Metallica, αποφάσισε να προσφέρει στους θαυμαστές του ένα δώρο που έμοιαζε με στολισμένη κάρτα εποχής: μία ανάγνωση του κλασικού χριστουγεννιάτικου ποιήματος «A Visit From St. Nicholas».
Το κείμενο του Clement Clarke Moore —του καθηγητή φιλολογίας που το έγραψε για τα έξι παιδιά του— δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Troy Sentinel του Τρόι της Νέας Υόρκης το 1823 και έκτοτε έγινε αναπόσπαστο κομμάτι της χριστουγεννιάτικης μυθολογίας της Δύσης, συνήθως ανακαλούμενο από τον εναρκτήριο στίχο του: «’Twas the night before Christmas».
Η κίνηση του Hetfield να το φέρει στον δικό του κόσμο έγινε άμεσα viral, υπενθυμίζοντας πως η pop κουλτούρα —και βεβαίως η metal, που σε αυτή την περίπτωση στέκει ευγενικά στο παρασκήνιο— έχει πάντα χώρο για τρυφερότητα.
Η πρεμιέρα της αφήγησης ήρθε την Παρασκευή 19 Δεκεμβρίου από το κανάλι του συγκροτήματος στο SiriusXM, «Maximum Metallia», και πολύ σύντομα παρουσιάστη στο Instagram των Metallica. Εκεί, την αφήηση συνόδευε μία ψηφιακή εικονογράφηση με τζάκι που τρίζει και κάλτσες σχολαστικά κρεμασμένες —μία για τον Lars Ulrich, μία για τον ίδιο τον James Hetfield, μία για τον Robert Trujillo και μία για τον Kirk Hammett.
Τα δώρα με τις κορδέλες περιέβαλλαν τη θαλπωρή της εστίας, όμως πάνω στο ράφι των αναμνήσεων καθόταν, σχεδόν τελετουργικά, ένα αγριεμένο κρανίο με κυνόδοντες: μία πινελιά Metallica, σαν υπόμνηση ότι ακόμη και η πιο γλυκιά σκηνή ανήκει σε έναν κόσμο όπου η ένταση δεν σβήνει ποτέ.
«Μαζευτείτε γύρω… Ώρα για ιστορία με τον Papa Het», έγραφε η λεζάντα. Ο Hetfield, με φωνή που απείχε έτη φωτός από τον συνήθως ηρωικό του βρυχηθμό, απέδωσε την ιστορία με ζεστασιά και θαυμασμό. Ωστόσο, σε στίχους όπως «τα παιδιά ήταν κουρνιασμένα ζεστά στα κρεβάτια τους» και «ενώ οράματα από ζαχαρωτά χόρευαν στα κεφάλια τους», εισχώρησε ένα σχεδόν ανεπαίσθητο, σκοτεινό ρίγος —η χαρακτηριστική σκιά που μετατρέπει την αφήγηση σε κάτι περισσότερο από μία γιορτινή ανάμνηση.
Όταν, όμως, ήρθε η στιγμή να περάσει από την τρυφερότητα στην ορμή, η φωνή του πήρε ξανά το γνώριμο χαλίκι της: ξεκαθάρισε με ρυθμό τη λίστα των ταράνδων του Άγιου Βασίλη, δίνοντας μία απειλητική, παιγνιώδη ορμή στο «τρέξτε όλοι!», για να χαμογελάσει έπειτα —και να μας κάνει να χαμογελάσουμε κι εμείς— μπροστά στον Άγιο Βασίλη που γελούσε και τρανταζόταν «σαν ένα μπολ γεμάτο ζελέ».
Το φινάλε, «Καλά Χριστούγεννα σε όλους, και σε όλους καληνύχτα!», ειπώθηκε με τέτοια σιγουριά και καλή διάθεση, που ένας θαυμαστής σχολίασε: «Αν το κάνεις τραγούδι αυτό, θα είναι επικό».
Υπάρχει κάτι αποκαλυπτικό στη σύζευξη αυτής της αφήγησης με την περσόνα του James Hetfield. Ο «Papa Het» —ο προστάτης-πατέρας μιας γενιάς που βρήκε καταφύγιο στην αλήθεια της metal— μοιάζει να υπενθυμίζει ότι η σκληρότητα και η τρυφερότητα δεν είναι αντικρουόμενες έννοιες, αλλά όψεις της ίδιας εμπειρίας.
Η metal, ως κουλτούρα, υπήρξε πάντα βαθιά συναισθηματική, πίσω από τα riffs και τα σόλο κρύβονται μνήμες, απώλειες, λύτρωση. Εδώ, αυτή η συναισθηματική πυκνότητα μεταφέρεται σε ένα κλασικό κείμενο που έχει γίνει συνώνυμο με την οικογενειακή θαλπωρή. Η μετάβαση είναι αβίαστη: ο Hetfield δεν «παίζει» τον αναγνώστη, γίνεται ο ίδιος το μέσο —ο αφηγητής που κατεβάζει τον τόνο, ανασαίνει πάνω από τις λέξεις, τις γεμίζει με βάρος και έπειτα τις αφήνει να αιωρηθούν.
Η σκηνογραφία της ανάρτησης είναι εξίσου εύγλωττη. Το τζάκι που τρίζει, τα δώρα, οι κάλτσες που περιμένουν το πρωινό, αντιπαραβάλλονται με το μοτίβο του κυνόδοντα-κρανίου: ένα μικρό αντι-χριστουγεννιάτικο σκηνικό που θυμίζει ότι ο κόσμος των Metallica δεν κλείνεται ολόκληρος μέσα σε μία εποχική κάρτα. Αυτός ο διάλογος ανάμεσα στο οικείο και στο απειλητικό, στο ονειρικό και στο ακατέργαστο, διατρέχει το DNA του συγκροτήματος και εξηγεί γιατί ακόμη και μία ανάγνωση μπορεί να αποκτήσει την ένταση μιας σκηνικής εμφάνισης.
Το ίδιο το ποίημα, παιδί άλλης εποχής αλλά διαχρονικά αποτελεσματικό, γίνεται ιδανικός καμβάς για την ερμηνευτική παλέτα του James Hetfield. Οι ήσυχες εικόνες της νύχτας πριν τα Χριστούγεννα, το φτερούγισμα των ονείρων, η κινητικότητα της στέγης, όλα αποκτούν έναν ήχο εσωτερικό, βαρύ σαν τύμπανο αλλά ελεγχόμενο σαν ψίθυρος.
Με έναν τρόπο, ο Hetfield μας θυμίζει πως η αφήγηση είναι και αυτή μουσική· έχει ρυθμό, παύσεις, δυναμικές και κορύφωση. Και ίσως, στις γιορτές, αυτός ο ρυθμός να είναι ακριβώς ό,τι χρειαζόμαστε: λιγότερο φασαρία, περισσότερη παρουσία.
Στην Ελλάδα, όπου τα δικά μας κάλαντα και οι οικογενειακές μνήμες του Δωδεκαημέρου σμιλεύουν κάθε Δεκέμβρη, η εικόνα ενός καλλιτέχνη της σκηνής να στέκεται μπροστά σε ένα φανταστικό τζάκι και να αφηγείται μοιάζει παράξενα οικεία. Αν κάτι αποδεικνύει αυτή η στιγμή, είναι ότι οι ιστορίες —όπως και τα τραγούδια— είναι γέφυρες. Και η metal, σε αυτή την απρόσμενη, γλυκιά της διάθεση, ξέρει να τις περνάει με σεβασμό.
Στο φίνις μιας χρονιάς που πάντα μας καλεί να κοιτάξουμε προς τα μέσα, ο James Hetfield βρήκε τον τρόπο να ενώσει δύο κόσμους: το οικείο παραμύθι των Χριστουγέννων και την ακατέργαστη ενέργεια της metal. Η ανάγνωση του «A Visit From St. Nicholas» είναι υπενθύμιση ότι η δύναμη μιας φωνής δεν μετριέται μόνο σε ντεσιμπέλ, αλλά στο πώς κάνει τις λέξεις να ζουν.
Και, για μία νύχτα, το «Καλά Χριστούγεννα σε όλους, και σε όλους καληνύχτα» ακούστηκε σαν το πιο ανθρώπινο encore.
