Η διαμάχη για τα πνευματικά δικαιώματα και οι αντικρουόμενοι ισχυρισμοί φέρνουν στο φως την περίπλοκη σχέση της rock ιστορίας με την πολιτική σκηνή των Ηνωμένων Πολιτειών.
Οι Rolling Stones ξεκαθάρισαν με κατηγορηματικό τρόπο ότι δεν έδωσαν ποτέ την άδεια τους για τη χρήση του εμβληματικού τραγουδιού «Gimme Shelter» στο ντοκιμαντέρ «Melania» για την Πρώτη Κυρία των Ηνωμένων Πολιτειών, Melania Trump. Παρά τις δημόσιες δηλώσεις των παραγωγών της ταινίας, η πλευρά του Mick Jagger και των υπολοίπων μελών του συγκροτήματος δηλώνει πλήρη άγνοια για οποιαδήποτε προσωπική έγκριση.
Η υπόθεση ξεκίνησε όταν ο παραγωγός Marc Beckman υποστήριξε σε συνέντευξή του στο Variety ότι ο Mick Jagger συμμετείχε ενεργά στη διαδικασία αδειοδότησης. Σύμφωνα με τον Beckman, ο frontman των Rolling Stones όχι μόνο γνώριζε για το περιεχόμενο του ντοκιμαντέρ, αλλά έδωσε και το πράσινο φως για τη χρήση του «Gimme Shelter», σε αντίθεση με άλλους καλλιτέχνες όπως οι Guns N’ Roses, η Grace Jones και οι διαχειριστές της περιουσίας του Prince, που αρνήθηκαν κάθε συνεργασία.
«Δουλέψαμε πολύ στενά μαζί τους για αυτό. Και δεν ήταν κάτι πολιτικό. Με τους Stones, η αντίδραση ήταν: “Α, φτιάχνετε μία ωραία ταινία”. Κατάφεραν να ξεπεράσουν το εμπόδιο. Δεν είναι θέμα πολιτικής – είναι απλώς μία ιστορία για μία γυναίκα που επιστρέφει από την ιδιωτική ζωή στον Λευκό Οίκο. Αυτή η ταινία φαίνεται ωραία, ο Brett Ratner κάνει καλή δουλειά, η Melania Trump είναι συγκεντρωμένη και ας το κάνουμε. Τους τη δείξαμε και εντυπωσιάστηκαν», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Beckman.
Ωστόσο, η πραγματικότητα που περιγράφει το περιβάλλον του Mick Jagger είναι εντελώς διαφορετική. Πηγή κοντά στον καλλιτέχνη ανέφερε στον The Guardian ότι απαιτείται μεγάλη δόση σκεπτικισμού απέναντι στα λόγια του παραγωγού, ο οποίος προφανώς προσπαθεί να προωθήσει το έργο του.
Εκπρόσωπος των Rolling Stones επιβεβαίωσε στην ίδια εφημερίδα ότι το συγκρότημα δεν είχε καμία επαφή με τον Beckman. Η συμφωνία, όπως φαίνεται, κλείστηκε αποκλειστικά ανάμεσα στους παραγωγούς και τη μουσική εταιρεία ABKCO.
Η ABKCO κατέχει τα δικαιώματα για όλο το υλικό των Rolling Stones που ηχογραφήθηκε πριν από το 1971. Αυτό περιλαμβάνει μερικά από τα μεγαλύτερα κλασικά τραγούδια τους, όπως τα «Satisfaction», «Sympathy for the Devil» και φυσικά το «Gimme Shelter».
Η εταιρεία ιδρύθηκε από τον Allen Klein, έναν σκληρό επιχειρηματία που ανέλαβε το management του συγκροτήματος το 1965. Όταν οι δρόμοι τους χώρισαν στις αρχές της δεκαετίας του ’70, ο Klein κράτησε τον έλεγχο του καταλόγου εκείνης της περιόδου, μία κατάσταση που παραμένει σε ισχύ μέχρι σήμερα.
Παρόλο που οι σχέσεις των Rolling Stones με την ABKCO έχουν εξομαλυνθεί με το πέρασμα των δεκαετιών, η μπάντα συχνά βρίσκεται προ τετελεσμένων γεγονότων. Η εταιρεία έχει το συμβατικό δικαίωμα να αδειοδοτεί τα τραγούδια για ταινίες, συνήθως έναντι πολύ υψηλών αμοιβών, χωρίς απαραίτητα να ζητά την έγκριση των μελών του συγκροτήματος. Ο Mick Jagger είχε δηλώσει στο περιοδικό Fortune το 2002: «Κάνουμε πολλές αδειοδοτήσεις για ταινίες. Δεχόμαστε πολλά αιτήματα και συνήθως λέω ναι. Είναι μία σπουδαία επιχείρηση».
Στην περίπτωση της οικογένειας Trump, όμως, η στάση των Rolling Stones ήταν πάντα εχθρική. Στο παρελθόν έχουν αντιδράσει έντονα στη χρήση της μουσικής τους σε πολιτικές συγκεντρώσεις του Donald Trump, μαζί με δεκάδες άλλους καλλιτέχνες, όπως οι Foo Fighters, οι ABBA, η Adele, ο Neil Young, ο Bruce Springsteen, οι Queen, οι R.E.M, ο Jack White και η Celine Dion.
Το 2020, το συγκρότημα συνεργάστηκε με τον οργανισμό διαχείρισης πνευματικών δικαιωμάτων BMI σε μία προσπάθεια να εξαιρέσει τον κατάλογό του από τις γενικές άδειες που χρησιμοποιούνται σε τέτοιες εκδηλώσεις.
Το ντοκιμαντέρ, το οποίο καταγράφει τη ζωή της Melania Trump τις 20 ημέρες πριν από την ορκωμοσία του Donald Trump τον Ιανουάριο του 2025, ξεκινά με πλάνα από το θέρετρο Mar-a-Lago υπό τους ήχους του «Gimme Shelter». Η επιλογή αυτή θεωρήθηκε ιδιαίτερα τολμηρή, δεδομένης της ιστορίας των Rolling Stones με τον Donald Trump. Οι δυο πλευρές έχουν ανταλλάξει αιχμηρά σχόλια για χρόνια, με τον Jagger να δηλώνει κάποτε με ειρωνεία: «Δεν είμαι ο DJ του Donald».
Η ένταση ανάμεσα στον Αμερικανό πρόεδρο και το συγκρότημα πηγαίνει πίσω στο 1989, σε ένα περιστατικό στο Atlantic City. Κατά τη διάρκεια της περιοδείας «Steel Wheels», ο Donald Trump διοργάνωσε μία συνέντευξη τύπου στον ίδιο χώρο που θα έπαιζαν οι Rolling Stones, παραβιάζοντας τη συμφωνία τους.
Ο Keith Richards, εξοργισμένος, έβγαλε ένα μαχαίρι, το κάρφωσε στο τραπέζι και απαίτησε να αποχωρήσει ο Trump από το κτίριο. Η κατάσταση εκτονώθηκε μόνο όταν η ασφάλεια της μπάντας, οπλισμένη με διάφορα εργαλεία, ανάγκασε τον Trump να φύγει.
Στο ντοκιμαντέρ, το «Gimme Shelter» δεν ήταν η μόνη επιδίωξη των παραγωγών. Ο Beckman παραδέχτηκε ότι υπήρχαν τραγούδια που ήθελαν αλλά δεν πήραν λόγω πολιτικών διαφωνιών. «Για παράδειγμα, οι τύποι από τους Guns N’ Roses είναι χωρισμένοι στη μέση πολιτικά. Υπήρχε ένα όμορφο τραγούδι που θέλαμε και ένας από αυτούς είπε: “Πάρτε το, προχωρήστε”. Ο άλλος όμως είπε: “Με τίποτα”. Χρειαζόμασταν την έγκριση όλων. Η άρνηση των Guns N’ Roses ήταν απογοήτευση για εμάς», ανέφερε.
Αντίστοιχη ήταν η στάση της Grace Jones, η οποία σύμφωνα με τον παραγωγό «δεν μπόρεσε να ξεπεράσει το πολιτικό εμπόδιο, παρά το γεγονός ότι η ταινία δεν είναι πολιτική».
Όσο για τους διαχειριστές της περιουσίας του Prince, οι δικηγόροι ήταν σαφείς: «Ο Prince δεν θα ήθελε ποτέ το τραγούδι του να συσχετιστεί με τον Donald Trump».
Ακόμη και οι Jonny Greenwood των Radiohead και ο σκηνοθέτης Paul Thomas Anderson ζήτησαν να αφαιρεθεί η μουσική τους από την ταινία «Phantom Thread» που χρησιμοποιήθηκε στο ντοκιμαντέρ, αίτημα που όμως απορρίφθηκε από την παραγωγή.
Το ζήτημα της χρήσης της μουσικής σε πολιτικά πλαίσια παραμένει νομικά θολό. Οι καλλιτέχνες έχουν περιορισμένα μέσα για να σταματήσουν μία χρήση που καλύπτεται από υπάρχουσες άδειες, αλλά η δημόσια καταγγελία παραμένει το πιο ισχυρό τους όπλο.
Στην περίπτωση των Rolling Stones, η άρνηση της προσωπικής εμπλοκής τους στο ντοκιμαντέρ για τη Melania Trump αποτελεί μία ακόμη πράξη στη μακρά ιστορία της απόστασής τους από την πολιτική ατζέντα του Mar-a-Lago.
