«Είμαι πολύ μακριά από το να θέλω να αποσυρθώ», δηλώνει ο Ian Anderson των Jethro Tull, καθώς το «Curious Ruminant» επιβεβαιώνει ότι η φλόγα καίει ακόμη.
Στον κόσμο του βρετανικού progressive rock, ελάχιστοι έχουν την αύρα του Ian Anderson. Με την άκρη του φλάουτου να φωσφορίζει σαν ραβδί τελετουργίας και με βλέμμα μονίμως στραμμένο στον ορίζοντα, ο αρχηγός των Jethro Tull εισέρχεται στην ένατη δεκαετία της ζωής του αρνούμενος πεισματικά την ιδέα της σιωπής.
Σήμερα, στα 78 του, εξακολουθεί να ηγείται, να συνθέτει, να οραματίζεται – και, όπως ο ίδιος επιβεβαιώνει, να σχεδιάζει το αύριο με την επιμονή κάποιου που δεν διανοείται να κατεβάσει αυλαία.
«Ποιος ξέρει τι επιφυλάσσει το αύριο; Ελπίζω να παραμείνω σωματικά ικανός για μερικά ακόμη χρόνια, και νοητικά για ακόμη περισσότερο», λέει στο περιοδικό Classic Rock. «Εκείνο που μπορώ να πω με βεβαιότητα είναι ότι, από πλευράς ενέργειας και αφοσίωσης, είμαι πολύ μακριά από το να θέλω να αποσυρθώ».
Οι λέξεις του φέρουν τη σιγουριά ενός καλλιτέχνη που μετρά πάνω από μισό αιώνα σκηνικής παρουσίας και που γνωρίζει ότι η καλλιτεχνική αντοχή είναι, πρωτίστως, υπόθεση βούλησης.
Το νέο άλμπουμ των Jethro Tull, το «Curious Ruminant»—το τρίτο έργο τους από το 2022—συνιστά ένα ακόμη κεφάλαιο στην όψιμη, αλλά καθόλου αμήχανη, δημιουργική τους περίοδο.
Μακριά από μανιερισμούς και χωρίς την ανάγκη να αναμασήσουν δοκιμασμένες συνταγές, ο Anderson και οι συνεργάτες του μοιάζουν να καταγράφουν την εποχή με έναν στοχαστικό, σχεδόν λογοτεχνικό τρόπο: ευρηματικές ενορχηστρώσεις, λόγος που αιωρείται ανάμεσα στο αλληγορικό και το πολιτικό, και εκείνο το αδιαπραγμάτευτο μελωδικό νήμα που καθιστά τους Jethro Tull άμεσα αναγνωρίσιμους.
Κι όμως, ο ίδιος ο δημιουργός επιμένει πως η επόμενη στροφή ίσως χρειαστεί να χαραχθεί σε νέο χαρτί.
«Θα ήταν ανόητο να πω ότι προγραμματίζω νέο άλμπουμ για του χρόνου, γιατί δεν έχω γράψει ακόμη τίποτα», παραδέχεται με την ειλικρίνεια που τον διακρίνει. «Μπορεί στους επόμενους μήνες να με ξαναπιάσει η γνωστή φαγούρα, να τηλεφωνήσω στη δισκογραφική και να πω: “Τι θα λέγατε για ακόμη ένα;”. Όλα, όμως, θα εξαρτηθούν από το πώς θα πάει το «Curious Ruminant».
Αν το επιχειρήσουμε, θα χρειαστεί, αναγκαστικά, να είναι κάπως διαφορετικό. Φαντάζομαι μία επιστροφή σε κάτι πιο βασικό – όχι μέχρι τα μπλουζ ριζώματα, αλλά ίσως κάτι πιο λιτό. Κάποτε φλερτάρω με την ιδέα μιας τετραμελούς μπάντας».
Η σκέψη μιας δραστικής απογύμνωσης δεν είναι απλώς αισθητική επιλογή, είναι δήλωση πρόθεσης να ξανασυστηθεί το υλικό του με φρεσκάδα και ευθύτητα.
Παράλληλα, ο Anderson κοιτάζει προς τα πίσω με την ίδια προσοχή που αφιερώνει στο μέλλον. Στο τραπέζι βρίσκονται επανεκδόσεις παλαιότερων έργων του καταλόγου των Jethro Tull, με τη Warner Music να κατέχει τα δικαιώματα για αρκετούς κρίκους της αλυσίδας.
«Υπάρχουν σίγουρα μερικά ακόμη που η Warner έχει τα δικαιώματα και σκοπεύει να προχωρήσει», σημειώνει. «Το “Crest of a Knave” συζητιέται και θα μπορούσε, στα σωστά χέρια, να έχει κάποιες αλλαγές προς το καλύτερο. Κάτι σαν το “Under Wraps” θα ήθελα επίσης να το δω βελτιωμένο, γιατί περιέχει πραγματικά σπουδαία παιξίματα – ιδίως από τον [κιθαρίστα] Martin Barre».
Είναι χαρακτηριστικό ότι δεν αντιμετωπίζει τις επανεκδόσεις ως τυπικές επανακυκλοφορίες, αλλά ως ευκαιρίες επιμέλειας, ως μία αργή σμίλευση της ίδιας της κληρονομιάς του.
Η σχέση του Anderson με την έννοια του χρόνου υπήρξε ανέκαθεν δημιουργική. Από τα πρώτα χρόνια στο βρετανικό τοπίο των τελών του ’60 έως τις μεγαλειώδεις αφηγήσεις των ’70s, με κορυφώσεις που έχουν καταγραφεί στη συνείδηση του κοινού, ο ίδιος απέδειξε πως το progressive δεν είναι μόνο περίπλοκες δομές, αλλά και θεατρικότητα, παρενθετικός σχολιασμός, και κυρίως μία αδιάκοπη συνομιλία με το παρόν.
Σήμερα, αυτή η συνομιλία συνεχίζεται με νηφαλιότητα και ακεραιότητα: το σώμα μπορεί να θέλει φροντίδα, μα η επιτελεστικότητα, η προσήλωση και η φλόγα παραμένουν ανεπηρέαστες.
Στο καθαρά δημιουργικό πεδίο, η ιδέα ενός «stripped-down» σχήματος—μιας τετραμελούς εκδοχής των Jethro Tull—είναι γοητευτική. Τι θα σήμαινε μία τέτοια επιλογή για τον ήχο τους;
Πιθανώς μία επιστροφή στην ουσία των θεμάτων, στην ανάδειξη της μελωδικής γραμμής και του ρυθμικού παλμού, με το φλάουτο του Anderson να ανεβαίνει ακόμη πιο μπροστά, σαν οδηγός και συνομιλητής. Σε μία εποχή όπου η υπερπαραγωγή συχνά εκτοπίζει την ανάσα του μουσικού, το «λιτό και απέριττο» συνιστά ρηξικέλευθη πρόταση.
Το ότι ο Anderson εξακολουθεί να σκέφτεται με όρους ανανέωσης δεν είναι αυτονόητο. Πολλοί σύγχρονοί του βολεύτηκαν στην αναπαράσταση μιας ένδοξης δεκαετίας.
Εκείνος επιλέγει την αβεβαιότητα της νέας σελίδας: να δοκιμάσει, να περικόψει, να προσθέσει, να αφήσει χώρο στη σιωπή. Και μαζί, δείχνει σεβασμό στο παρελθόν όχι ως μουσείο, αλλά ως ζωντανό σώμα που μπορεί να επανατοποθετηθεί.
Οι πιθανές επανεκδόσεις του «Crest of a Knave» και του «Under Wraps»—άλμπουμ με ξεχωριστό αποτύπωμα στο corpus των Tull—υπόσχονται αναθεώρηση με ουσία: καλύτερος ήχος, διορθωτικές κινήσεις, νέα αποτύπωση στιγμών που ίσως στο πρωτότυπο δεν βρήκαν την ιδανική τους μορφή.
Δεν είναι τυχαίο ότι, μιλώντας για το «Under Wraps», ο Anderson σπεύδει να αναδείξει τον Martin Barre. Η μακρόχρονη σύμπλευση των δύο ανδρών υπήρξε θεμέλιο της ταυτότητας των Jethro Tull: η κιθάρα του Barre συνομιλεί με το φλάουτο του Anderson όπως δύο παλιοί συνοδοιπόροι που γνωρίζουν πότε να υποχωρούν και πότε να διεκδικούν χώρο.
Σε μία πιθανή αναθεωρημένη έκδοση, η δεξιοτεχνία αυτή θα μπορούσε να αναδειχθεί με τρόπο πιο καθαρό, σχεδόν χειροπιαστό.
Στο τέλος, αυτό που μένει δεν είναι μόνο οι δισκογραφικές εξαγγελίες, αλλά η σύλληψη του καλλιτέχνη ως αεικίνητης δύναμης. Ο Ian Anderson δεν παίζει τον ρόλο του βετεράνου, ζει ως ενεργός δημιουργός που επιμένει να ρωτά, να συγκρούεται με τη ρουτίνα, να εξελίσσει το λεξιλόγιο του rock με εργαλεία που κουβαλά από παλιά και με τόλμη που μοιάζει καινούρια.
Αν το «Curious Ruminant» είναι κεφάλαιο αυτής της όψιμης περιόδου, το επόμενο—όποτε κι αν έρθει—θα είναι, κατά δήλωσή του, «λίγο διαφορετικό». Ενδεχομένως πιο λιτό, σίγουρα πιο ακριβές, και πάντως ζωντανό.
Και όσο για την απόσυρση; Ο ίδιος έχει ήδη απαντήσει: «Είμαι πολύ μακριά από το να θέλω να αποσυρθώ».
Στον κόσμο του Ian Anderson, η τελεία δεν έχει ακόμη γραφτεί. Ό,τι κι αν επιφυλάσσουν οι επόμενοι μήνες, είναι σαφές ότι ο κύκλος παραμένει ανοιχτός—με το φλάουτο να χαράζει και πάλι τη γραμμή.
