Οι Kneecap προκάλεσαν αίσθηση στο Øyafestivalen με αιχμηρή πολιτική τοποθέτηση – Στο στόχαστρο το νορβηγικό επενδυτικό ταμείο και οι διεθνείς σχέσεις της μουσικής βιομηχανίας με το Ισραήλ
Το ιρλανδικό rap συγκρότημα Kneecap, γνωστό για τις πολιτικά φορτισμένες εμφανίσεις και τις ακραίες δηλώσεις του, έδωσε άλλη μία εκρηκτική εμφάνιση στο φεστιβάλ Øyafestivalen στο Όσλο, την Παρασκευή 8 Αυγούστου. Αυτή τη φορά, όμως, δεν αρκέστηκε μόνο στη μουσική: κατήγγειλε ανοιχτά τη νορβηγική κυβέρνηση για «χρηματοδότηση γενοκτονίας» εναντίον των Παλαιστινίων, προκαλώντας σωρεία αντιδράσεων και συζητήσεων.
Πριν καν βγουν στη σκηνή οι Mo Chara, Móglaí Bap και DJ Próvaí, μία οθόνη πρόβαλε μήνυμα στα αγγλικά με λευκά γράμματα σε μαύρο φόντο: «Η κυβέρνηση της Νορβηγίας διευκολύνει τη γενοκτονία κατά του παλαιστινιακού λαού μέσω επενδύσεων στο κρατικό επενδυτικό ταμείο πετρελαίου».
Στη συνέχεια, η οθόνη ανέφερε: «Πάνω από 80.000 άνθρωποι έχουν δολοφονηθεί από το Ισραήλ μέσα σε 21 μήνες. Λευτεριά στην Παλαιστίνη». Το κοινό αντέδρασε με ενθουσιασμό και χειροκροτήματα, ενώ πολλές παλαιστινιακές σημαίες κυμάτιζαν.
Αν και οι επίσημες εκτιμήσεις αναφέρουν περισσότερους από 60.000 θανάτους Παλαιστινίων – χωρίς να γίνεται σαφής διάκριση μεταξύ αμάχων και μαχητών της Χαμάς – τα νούμερα παραμένουν σοκαριστικά. Περίπου 18.500 από τους νεκρούς ήταν παιδιά.
Παράλληλα, σχεδόν 200 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους από την πείνα, ενώ οι εκτοπισμένοι υπολογίζονται σε εκατοντάδες χιλιάδες. Ο ΟΗΕ εκτιμά ότι περίπου 1.300 άτομα σκοτώθηκαν ενώ προσπαθούσαν να βρουν τροφή.
Η πολιτική της Νορβηγίας στο θέμα είναι διφορούμενη. Από τη μία, αναγνώρισε επίσημα το παλαιστινιακό κράτος, από την άλλη, το Κυβερνητικό Ταμείο Συντάξεων της χώρας – γνωστό και ως «ταμείο πετρελαίου» – επένδυσε, σύμφωνα με αποκαλύψεις της εφημερίδας Aftenposten, περίπου 15,2 εκατομμύρια δολάρια στην Bet Shemesh Engines Ltd., μία εταιρεία παραγωγής εξαρτημάτων για κινητήρες τζετ που συνεργάζεται με τον ισραηλινό στρατό.
Αν και ο Υπουργός Οικονομικών της Νορβηγίας, Γενς Στόλτενμπεργκ, απέκλεισε το ενδεχόμενο συνολικής απόσυρσης από ισραηλινές επενδύσεις, η κυβέρνηση ξεκίνησε επανεξέταση του χαρτοφυλακίου του ταμείου.
Στη μέση της εμφάνισής τους, οι Kneecap συνέχισαν την πολιτική τους παρέμβαση. Ο Mo Chara, φορώντας παλαιστινιακή κεφίγια, δήλωσε: «Δεν χρειάζεται να σας κάνω διάλεξη. Ξέρω ότι κάποιοι από εσάς σκέφτεστε “εντάξει, το καταλάβαμε, φτάνει πια”. Μακάρι να μην έπρεπε να μιλάω για αυτά κάθε φορά που ανεβαίνω στη σκηνή.»
«Όμως όσο τίποτα δεν αλλάζει, οι Kneecap θα χρησιμοποιούν αυτό το βήμα για να καταγγείλουν τη γενοκτονία και τους εγκληματίες πολέμου. Δεν χρειάζεται να σας εξηγήσω πολλά όταν το ταμείο πετρελαίου σας χρηματοδοτεί αυτή τη γενοκτονία», συνέχισε και το πλήθος αντέδρασε με ενθουσιασμό και επευφημίες.
Αν και το Ισραήλ αρνείται κάθε κατηγορία για γενοκτονία και χαρακτηρίζει τέτοιους ισχυρισμούς ως αντισημιτικούς, δύο ισραηλινές οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν αρχίσει να χρησιμοποιούν τον όρο σε σχέση με τον πόλεμο στη Γάζα, δίνοντας νέα διάσταση στη συζήτηση.
Ο Mo Chara ευχαρίστησε τους διοργανωτές του Øyafestivalen για την υποστήριξή τους, παρά τις πιέσεις για τον αποκλεισμό του συγκροτήματος. Ωστόσο, δεν παρέλειψε να στοχοποιήσει την KKR – την επενδυτική εταιρεία που κατέχει τη Superstruct Entertainment, η οποία διοργανώνει το φεστιβάλ – λέγοντας: «Καμία εταιρεία που επενδύει στο Ισραήλ ενώ διαπράττει εγκλήματα πολέμου δεν θα έπρεπε να έχει θέση στη διοργάνωση μουσικών φεστιβάλ.»
Οι επικρίσεις κατά της KKR δεν περιορίστηκαν μόνο στη σκηνή των Kneecap. Έξω από την είσοδο του φεστιβάλ, διαδηλωτές καλούσαν σε μποϊκοτάζ του Øyafestivalen. Αργότερα, οι Ιρλανδοί Fontaines D.C. έδειξαν το μήνυμα «Λευτεριά στην Παλαιστίνη» στην οθόνη της δικής τους εμφάνισης, με παρόμοια θετική αντίδραση από το κοινό.
Ο Mo Chara αναφέρθηκε και στις νομικές περιπέτειες που αντιμετωπίζει. Ειδικότερα, βρίσκεται αντιμέτωπος με κατηγορία για τρομοκρατία από τη βρετανική κυβέρνηση, λόγω περιστατικού σε συναυλία τον Νοέμβριο του 2024, όπου φέρεται να ύψωσε σημαία της Χεζμπολάχ και να φώναξε «πάμε Χεζμπολάχ, πάμε Χαμάς».
Το συγκρότημα δήλωσε πως δεν υποστηρίζει ούτε τη Χαμάς ούτε τη Χεζμπολάχ και πως το βίντεο που κυκλοφόρησε έχει «παραποιηθεί εσκεμμένα».
Στην ίδια συναυλία στο Όσλο, ο Mo Chara αστειεύτηκε: «Αγαπάμε τον αγγλικό λαό, είναι η αγγλική κυβέρνηση που δεν μας αρέσει». Και συνέχισε: «Για όνομα του Θεού, είμαστε κατηγορούμενοι για τρομοκρατία – δείξτε λίγη ενέργεια!».
Οι Kneecap έχουν βρεθεί ξανά στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης. Τον Ιούλιο, η Ουγγαρία τους απαγόρευσε την είσοδο στη χώρα, κατηγορώντας τους για «αντισημιτισμό και εξύμνηση της τρομοκρατίας».
Το συγκρότημα απάντησε με ανακοίνωση: «Η αυταρχική κυβέρνηση του Βίκτορ Όρμπαν λέει ότι αποτελούμε απειλή για την εθνική ασφάλεια. Δεν υπάρχει νομική βάση για αυτή την απόφαση. Κανένα μέλος των Kneecap δεν έχει καταδικαστεί ποτέ για κανένα έγκλημα. Στεκόμαστε απέναντι σε κάθε έγκλημα μίσους και προωθούμε την αγάπη και την αλληλεγγύη, ενώ ταυτόχρονα καταγγέλλουμε τις αδικίες όπου τις βλέπουμε. Είναι ξεκάθαρο ότι πρόκειται για πολιτική προσπάθεια φίμωσης όσων μιλούν για γενοκτονία εναντίον των Παλαιστινίων».
Η παρουσία των Kneecap στο Øyafestivalen απέδειξε για ακόμα μία φορά ότι η μουσική μπορεί να γίνει εργαλείο πολιτικής έκφρασης – και αντιπαράθεσης.
Η ένταση των γεγονότων στη Γάζα, οι οικονομικές σχέσεις κυβερνήσεων με εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην πολεμική βιομηχανία και η συμμετοχή των μουσικών φεστιβάλ σε αυτό το πλέγμα, συνθέτουν μία νέα πραγματικότητα όπου το κοινό καλείται να πάρει θέση.
Οι Kneecap δεν φοβούνται να υψώσουν τη φωνή τους, και ανεξαρτήτως συμφωνίας ή διαφωνίας με τις απόψεις τους, αποδεικνύουν ότι η τέχνη παραμένει ένας ζωντανός χώρος κοινωνικού διαλόγου.
