Σε μία σπάνια, κοινή συνέντευξη, τα μέλη των Radiohead σπάνε τη σιωπή τους για τη θύελλα αντιδράσεων, με τον Jonny Greenwood να δηλώνει: «Η αριστερά ψάχνει για προδότες, η δεξιά για προσήλυτους».
Υπάρχουν στιγμές που η μουσική παύει να είναι απλώς ήχος και μετατρέπεται σε πεδίο μάχης. Για τους Radiohead, ένα από τα πιο επιδραστικά συγκροτήματα της εποχής μας, αυτό το πεδίο μάχης έχει σαφή γεωγραφικά όρια: το Ισραήλ και η Παλαιστίνη.
Ο Thom Yorke, η ψυχή του συγκροτήματος, παραδέχεται τώρα ότι το «κυνήγι μαγισσών» γύρω από τη στάση τους «τον ξυπνάει τη νύχτα», καθώς και τα πέντε μέλη παραχώρησαν μία αποκαλυπτική συνέντευξή στους The Times, ανοίγοντας για πρώτη φορά τα χαρτιά τους.
Η διαμάχη δεν είναι καινούργια. Το 2017, η απόφασή τους να εμανιστούν στο Τελ Αβίβ, αψηφώντας τις εκκλήσεις για μποϊκοτάζ από το κίνημα Boycott, Divestment and Sanctions (BDS) και την κριτική από καλλιτέχνες όπως ο Roger Waters, ο Thurston Moore και οι Young Fathers, προκάλεσε σάλο.
Πέρυσι, ο Yorke ήρθε σε σύγκρουση με έναν διαδηλωτή κατά τη διάρκεια μιας σόλο συναυλίας του στη Μελβούρνη, λογομαχώντας με ένα άτομο από το κοινό και αποχωρώντας οργισμένος από τη σκηνή, για να εκδώσει αργότερα μία μακροσκελή δήλωση εξηγώντας την απόφασή του.
Την ίδια ώρα, ο Jonny Greenwood βρέθηκε στο στόχαστρο για τη συνεργασία του με τον Ισραηλινό μουσικό Dudu Tassa. Δύο συναυλίες τους στο Ηνωμένο Βασίλειο ακυρώθηκαν νωρίτερα φέτος μετά από εκκλήσεις διαδηλωτών για μποϊκοτάζ. Ο Greenwood, ο οποίος είναι παντρεμένος με Ισραηλινή καλλιτέχνιδα, εμφανίστηκε επίσης με τον Tassa στο Τελ Αβίβ πέρυσι.
Όταν οι Radiohead ανακοίνωσαν τον Σεπτέμβριο τις πρώτες τους συναυλίες μετά από επτά χρόνια, το κίνημα BDS υποστήριξε ότι η «συνένοχη σιωπή» του συγκροτήματος και η υποστήριξή του σε Ισραηλινούς καλλιτέχνες κατά τη διάρκεια της «γενοκτονίας κατά των Παλαιστινίων στη Γάζα» θα έπρεπε να οδηγήσει σε μποϊκοτάζ των συναυλιών.
Τώρα, τα μέλη του συγκροτήματος μοιράζονται τις σκέψεις τους, με τον Yorke να εξομολογείται: «Αυτό με ξυπνάει τη νύχτα».
«Μου λένε τι είναι αυτό που έχω κάνει με τη ζωή μου, και τι θα έπρεπε να κάνω στη συνέχεια, και ότι αυτό που σκέφτομαι δεν έχει νόημα», εξηγεί. «Οι άνθρωποι θέλουν να πάρουν αυτό που έχω κάνει, που σημαίνει τόσα πολλά για εκατομμύρια ανθρώπους, και να με εξαφανίσουν. Αλλά αυτό δεν είναι δικό τους για να μου το πάρουν — και δεν θεωρώ ότι είμαι κακός άνθρωπος».
«Μερικές φορές πρόσφατα, μου έχουν φωνάξει “Λευτεριά στην Παλαιστίνη!” στον δρόμο. Μίλησα με έναν τύπο. Το αφήγημά του ήταν: “Έχεις μία πλατφόρμα, ένα καθήκον και πρέπει να αποστασιοποιηθείς από τον Jonny”. Αλλά του είπα: “Εσύ κι εγώ, στεκόμαστε στον δρόμο στο Λονδίνο και φωνάζουμε ο ένας στον άλλον; Λοιπόν, οι αληθινοί εγκληματίες, που θα έπρεπε να βρίσκονται ενώπιον του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, γελούν μαζί μας που τσακωνόμαστε μεταξύ μας στον δημόσιο χώρο και στα social media — ενώ εκείνοι απλώς συνεχίζουν ατιμώρητοι, δολοφονώντας ανθρώπους”», περιγράφει.
«Είναι μία έκφραση ανικανότητας. Είναι ένα τεστ αγνότητας, ένα χαμηλού επιπέδου κυνήγι μαγισσών αλά Arthur Miller. Σέβομαι απόλυτα την απογοήτευση, αλλά είναι πολύ περίεργο να βρίσκεσαι στην πλευρά του δέκτη», συμπληρώνει
Ο Greenwood περιέγραψε την αντίδραση ως «την ενσάρκωση της αριστεράς», προσθέτοντας: «Η αριστερά ψάχνει για προδότες, η δεξιά για προσήλυτους και είναι θλιβερό που εμείς είμαστε ό,τι πιο κοντινό μπορούν να βρουν». Αποκαλύπτοντας ότι αυτή τη στιγμή δουλεύει σε έναν δίσκο με Ισραηλινούς και Μεσανατολίτες μουσικούς, πρόσθεσε: «Και είναι τρελό που νιώθω φοβισμένος να το παραδεχτώ αυτό. Κι όμως, αυτό μου φαίνεται προοδευτικό — το να γιουχάρεις σε μία συναυλία δεν μου φαίνεται ούτε γενναίο ούτε προοδευτικό».
«Κοιτάξτε, έχω πάει σε αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στο Ισραήλ και δεν μπορείς να κουνηθείς από τα αυτοκόλλητα που γράφουν “Γ— τον Ben-Gvir”», είπε ο Greenwood, αναφερόμενος στον αμφιλεγόμενο Ισραηλινό υπουργό Εθνικής Ασφάλειας, Itamar Ben-Gvir. «Περνάω πολύ χρόνο εκεί με την οικογένειά μου και δεν μπορώ απλώς να πω, “Δεν κάνω μουσική μαζί σας, παλιοτόμαρα, εξαιτίας της κυβέρνησης”. Δεν βγάζει κανένα νόημα για μένα. Δεν έχω καμία αφοσίωση — ή σεβασμό, προφανώς — στην κυβέρνησή τους, αλλά έχω και τα δύο για τους καλλιτέχνες που γεννήθηκαν εκεί».
Όταν ο Yorke ρωτήθηκε αν θα εμφανιζόταν ξανά στο Ισραήλ με τους Radiohead, η απάντησή του ήταν κάθετη. «Απολύτως όχι», απάντησε. «Δεν θα ήθελα να βρίσκομαι ούτε 8.000 μίλια χιλιόμετρα στο καθεστώς του Νετανιάχου, αλλά ο Jonny έχει ρίζες εκεί. Οπότε, το καταλαβαίνω».
«Θα διαφωνούσα επίσης ευγενικά με τον Thom», απάντησε ο Greenwood. «Θα υποστήριζα ότι η κυβέρνηση είναι πιο πιθανό να χρησιμοποιήσει ένα μποϊκοτάζ και να πει: “Όλοι μας μισούν — άρα πρέπει να κάνουμε ακριβώς ό,τι θέλουμε”. Κάτι που είναι πολύ πιο επικίνδυνο», συνέχισε.
«Είναι παράλογο», πρόσθεσε. «Το μόνο πράγμα για το οποίο ντρέπομαι είναι ότι έχω σύρει τον Thom και τους άλλους σε αυτό το χάος — αλλά δεν ντρέπομαι που δουλεύω με Άραβες και Εβραίους μουσικούς. Δεν μπορώ να απολογηθώ γι’ αυτό».
Ο κιθαρίστας Ed O’Brien, από την πλευρά του, τοποθετήθηκε λέγοντας: «Θα έπρεπε να είχαμε παίξει και στη Ραμάλα, στη Δυτική Όχθη».
«Δεν πρόκειται να κρίνω κανέναν», είπε αναφερόμενος στις στάσεις των υπόλοιπων μελών του συγκροτήματος. «Αλλά η σκληρή αλήθεια είναι ότι, ενώ κάποτε ήμασταν όλοι δεμένοι, δεν έχουμε μιλήσει πραγματικά πολύ ο ένας με τον άλλον — και αυτό είναι εντάξει».
Ο ντράμερ Philip Selway πρόσθεσε: «Αυτό που ζητά το BDS από εμάς είναι αδύνατο. Θέλουν να αποστασιοποιηθούμε από τον Jonny, αλλά αυτό θα σήμαινε το τέλος του συγκροτήματος, και ο Jonny τοποθετείται από μία θέση αρχών. Αλλά είναι περίεργο να σε εξοστρακίζουν καλλιτέχνες με τους οποίους γενικά νιώθαμε αρκετά ευθυγραμμισμένοι».
Στο παρελθόν, ο Thom Yorke είχε δηλώσει για την αντίδραση στη συναυλία στο Τελ Αβίβ: «Το να παίζεις σε μία χώρα δεν είναι το ίδιο με το να υποστηρίζεις την κυβέρνησή της. Δεν υποστηρίζουμε τον Νετανιάχου περισσότερο από ό,τι τον Trump».
Η επιστροφή ων Radiohead στη σκηνή, από τις 4 Νοεμβρίου έως τις 12 Δεκεμβρίου, με sold-out εμφανίσεις σε Μαδρίτη, Μπολόνια, Λονδίνο, Κοπεγχάγη και Βερολίνο, έρχεται μετά από μία μακρά σιωπή. Η τελευταία τους ζωντανή εμφάνιση ήταν την 1η Αυγούστου 2018 στη Φιλαδέλφεια, στο φινάλε της περιοδείας για το άλμπουμ τους «A Moon Shaped Pool» του 2017.
Αυτή η συνέντευξη, λοιπόν, δεν είναι απλώς μία πολιτική τοποθέτηση. Είναι η αποτύπωση μιας εσωτερικής ρήξης, μιας βαθιάς προσωπικής αγωνίας και της αδυσώπητης πραγματικότητας που αντιμετωπίζουν οι καλλιτέχνες σε έναν κόσμο που απαιτεί απόλυτες θέσεις. Οι Radiohead, επιστρέφοντας στη σκηνή, δεν φέρνουν μαζί τους μόνο νέα μουσική, αλλά και το βάρος μιας διαμάχης που τους έχει σημαδέψει, αναγκάζοντάς τους να αναμετρηθούν όχι μόνο με τους επικριτές τους, αλλά και μεταξύ τους.
